ENFLASYON NEDEN BİTMİYOR?

Çoğunlukla yaz ayları enflasyon eksi çıkar. Söz gelimi Üretici fiyatları (ÜFE)2009 ‘dan beri son dört yıldır  eksi çıkıyordu , yalnızca bu sene 0.99 oldu. Tüketici fiyatları  endeksi (TÜFE ) de ,son üç yıldır eksi çıkıyordu , bu sene 0.31 oldu.

Halkın satın alma gücünü  TÜFE etkiler. Geçen sene  Temmuz ayında  yüzde 9.07 olan TÜFE oranı bu senede değişmedi yüzde 8.88 oldu.

 

 

 

                                       TEMMUZ  ENFLASYONU

                                               ÜFE(YÜZDE)                        TÜFE(YÜZDE)

                                   .                                      .       .                                         .

 

Aylık Artış                             0,99                                                    0,31

Yıllık Artış                             6.61                                                    8,88

On İki Aylık   

Ortalama Artış                     3.23                                                    7.47    

 

7 Aylık Artış              3.48                                                    4.32

(Ocak-Temmuz)

 

Temmuz ayında ÜFE oranı , TÜFE oranından daha yüksek çıktı. TÜFE’nin daha düşük çıkması , toplam talebin  düşük olduğunu ifade der. ÜFE’ nin yüksek çıkması maliyet artışlarının olduğunu ifade eder. Temmuzda da Kur artışı ithal aramalı ve hammadde fiyatlarını  artırdığı için Üretim maliyetlerini  arttı. Bu maliyet artışı teorik olarak talep yapısı uygun olursa , ileriki aylarda perakende fiyatlara da yansır ve TÜFE’ de önümüzdeki aylar  daha yüksek çıkar. Ne var ki , Türkiye de piyasada oligopol yapılar olduğu için , talep olmasa da artan maliyetler vitrindeki fiyatlara yansıyor.

 

Aslında maliyet artışları belirli bir süre , diyelim ki birkaç ay, fiyatlara yansır … Ondan sonra fiyatlar bu düzeyde sabit kalır. Yani fiyat artışları olmaz. Başka bir ifade ile fiyatlar genel seviyesi bir defa artar ve bu noktada istikrar bulur. Ancak fiyat artışları devam ediyorsa , bunun nedeni enflasyon ortamı olmasından ileri gelmektedir. Bu anlamda Türkiye deki enflasyonu , petrole , kura , yahut ta sivri bibere bağlamak yanlıştır. Türkiye de yapısal sorunlar enflasyona kronik yapı kazandırdı. Çözüm de yasal altyapı , kamu hizmetlerinde etkinlik , üretkenliğin artması gibi yapısal çözümlerden geçer.

 

Yine siyasi sorunlar ve toplumdaki gerginlikte kırılganlığı artıyor , istikrarı bozuyor ve fiyatlara yansıyor 

 

Dünyada  enflasyonist  dönem sona erdi. Buna rağmen de gelişmiş ve bizim gibi milli geliri yüksek  gelişmekte olan ülkeler içinde en yüksek enflasyonu yine biz yaşıyoruz.

 

Merkez Bankası 2013 yılı III. Enflasyon raporuna göre , bazı ülkelerde temmuz ayında bir yıllık enflasyon oranı   aşağıdaki gibidir.

 

DÜNYADA TEMMUZ AYINDA YILLIK ENFLASYON

 

                                               YILLIK ORAN( YÜZDE)

                                   .                                                          .

 

Dünya Ortalaması                   2,6

ABD                                                      1,5

EURO Bölgesi                                     1,5

JAPONYA                                            0,0

ÇİN                                                       2,6

BREZİLYA                                           5,8

TÜRKİYE                                 8.8

Sektörlere göre Temmuz ayında üretici fiyatları endeksi en fazla kok kömürü , rafine edilmiş petrol ürünlerinde ve yüzde 5.76 oranında arttı. Bu sektörler üretimde girdi olan sektörlerdir. Belli ki önümüzdeki aylar bu artışlar  maliyetleri de artıracak ve perakendeye de yansıyacaktır. Bu tür maliyet artışları para politikası yoluyla önlenmesi ,kendinden daha büyük zararlar ortaya çıkarır.

Bu gibi maliyet artışlarının enflasyonu bir süreç haline getirmesini ancak devlet önler. Bunun için yapısal sorunları çözecek ve arizi  maliyet artışlarını  , fiyat kontrolü ,  vergi teşviki ve indirimi veya sübvansiyon gibi yollarla önleyecektir. . Bu tür istikrar  önlemleri piyasa ekonomisine  aykırı değildir.

Öte yandan  bu sene enflasyon  hedefi de tutmaz. Çünkü  ocak- Temmuz  yılın ilk yedi ayında TÜFE oranı 4.32 çıktı. Oysaki geçen sene aynı yedi ayda bu oran 1.71 olmuştu. Eğer bundan sonra kalan 5 ayda geçen seneki gibi aylık  enflasyon oranları yüksek çıkarsa ,2013 yıllık TÜFE  oranı yüzde onu geçer.  

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir