Ekonomide Devreden Miras ( II )

Dün bu köşede , kısa dönemde ekonomik istikrar sorunu için bir  çözüm programı yapılması gerektiğini yazmıştım.  Ciddi bir program , üretici ve tüketici moralini de etkileyecektir. Çünkü üretici ve tüketici beklentileri ,  ekonomide  iç dinamikleri etkilemektedir.

 

Geçen hafta TÜİK  Tüketici güven endeksini yayınlanmıştı. Tüketici güveni düşme yönünde bir trend içindeydi. Dün de Haziran ayı için İnşaat sektörü, Perakende ticaret sektörü  ve Hizmet sektörü için sektörel güven endekslerini açıkladı.

 

Her üç sektörde güven sınırı olan 100’ün altında kalıyor. Yani bu sektörlerde güvensizlik var. Ayrıca her üç sektörün güven endeksinde  de hem geçen senenin aynı ayına göre ve   hem de bu sene bir ay öncesi, yani Mayıs ayına göre gerileme var.

 

Özetle Tüketici gibi üreticin de morali bozuktur. (Aşağıdaki tablo )

 

HAZİRAN 2018 SEKTÖREL GÜVEN ENDEKSLERİ

 

 

2017

2018

YÜZDE

DEĞİŞME

İNŞAAT SEKTÖRÜ

86,7

75,3

-13,1

SİPARİŞLER

71,2

63,6

-10,7

SATIŞ FİYATLARI BEKLENTİSİ

108,3

106,9

-1,3

PERAKENDE TİCARET

100,7

94,4

-6,3

MAL STOK SEVİYESİ

98,3

100,1

+1,8

HİZMET SEKTÖRÜ

105,4

91,2

-13,5

HİZMETLERE OLAN TALEP

102,7

84,7

-17,5

TOPLAM ÇALIŞAN SAYISI

96,8

83,6

-13,6

SATIŞ FİYATLARI BEKLENTİSİ

108,0

114,6

+6,1

 

1.İnşaat sektöründe Güven endeksi geçen senenin haziran ayına göre bu sene aynı ayda yüzde 13.1 gibi keskin bir gerileme olduğu görülüyor.

 

Yine aynı sektörde   siparişler de  geçen seneye göre yüzde 10.7 oranında gerilemiş. Satış fiyatlarında da düşme bekleniyor.

 

İnşaat sektörü kısa dönemde ekonomide canlanma sağlayabiliyor. Bu nedenle siyasi iktidar hep bu sektörü kullandı. İnşaat sektöründe durgunluk , ekonomide de  durgunluğa gidişi hızlandırıyor.

 

2. Perakende ticaret sektöründe , satışlar olmadığı için mal stoku seviyesinde artış olmuş. Stok yapmak maliyetlidir. Üretici mecbur kalmazsa stoklarını artırmak istemez. Stoklar arttığına göre, üretici  ya kur artışına karşı bir önlem almıştır veya talep olmadığı için mecbur kalmıştır.

 

Toplam talebin düşmesi ikinci çeyrek büyümenin de düşeceğini gösteriyor.

 

İnşaat sektöründe devlet politikasının değişmesi gerekir. Devletin işlevi yalnızca sosyal konutlarla sınırlı kalmalı. Bunun içinde TOKİ’ için yasal değişiklik yapılmalıdır. TOKİ’nin imtiyazları kaldırılmalı, sosyal konut dışında satılacak kamu arazileri ihale ile satılmalıdır.

 

3. Hizmet sektörü içinde , Ulaştırma – Taşımacılık , Turizm – konaklama – yeme içme , serbest meslekler , bilişim sektörleri ve banka dışı finans sektörü yer alıyor.

 

Hizmetler sektöründe güven endeksi de , inşaat sektöründe olduğu gibi ,  geçen yıla göre yüzde  13.5 oranında geriledi. Geçen sene Haziran ayında endeks değeri güven sınırının üstünde iken bu sene altına düştü.

 

Öte yandan hizmetlere olan talep te  geçen seneye göre yüzde 17.5 oranında geriledi. Yine bu sektörde toplam çalışan sayısı da yüzde 13.6 oranında azaldı. Satış fiyatlarının da artacağı bekleniyor.

 

Hizmet sektöründe yar aldığı halde endekslerde yar almayan Bankacılık sektöründe , kamu bankaları özelleştirilmelidir. Bu yolla Kamu bankalarının siyasi amaçlı kullanılması son bulacaktır. Eğer devlet teşvik verecekse , özel bankalara hazineden  faiz farkı verebilir.

 

Özet olarak , bu üç sektörde mevcut trend büyümenin düşeceğini ve işsizliğin  artacağını gösteriyor.

 

Nerden bakarsak bakalım , Ekonomi için çıpa gerekiyor. Bu çıpa keskin bir dönüş yaparak AB ile ilişkileri geliştirmek olabilir. Bu nedenle önce AB demokrasi standartlarında  , Hukukun üstünlüğünde güven veren adımlar atmamız gerekir.

 

Eğer AB ye yine uzak durursak , IMF gibi istenmeyen seçeneklere mecbur kalabiliriz.

 

 

 

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir