PARALAR NEDEN DIŞARIDA

Küresel süreçte ve finansal serbestlik düzenin de , paralar neden dışarıda sözü , aykırı geliyor. Zira Türkiye de çok yabancı sermaye ve sıcak para var. Söylemek istediğim, yerleşiklerin neden yurt dışında bulunan paralarını yurda getirip yatırım yapmadıkları , neden ABD hazine bonosu yerine Türkiye de tasarruf olarak  tutmadıklarıdır.

 

Yurt dışında bulunan menkul varlıklar (para, altın, menkul kıymet) ile taşınmazların milli ekonomiye kazandırılmasını öngören ikinci varlık barışı da netice vermedi. Beyan edenler 25-30 milyar dolar olarak açıklandı ve fakat fiilen gelen para 3 milyar dolarda kaldı.

 

 

 

Yerleşiklerin yurt dışında yaptıkları yatırım tutarı ,önemli  bir sorundur. Belki daha da önemli sorun bu paralar neden dışarıya gittiğidir. Türkiye neden bu paraları Türkiye de tutamıyor ? Eğer Türkiye de tutmayı becerebilirsek , yeni varlık barışlarına gerek kalmaz. İşte  Varlık barışından daha önemlisi bu sorulara cevap bulmaktır.

 

Türkiye de yerleşiklerin resmi olarak yurt dışındaki aracı kurumlarda yani  , borsalarda 19.3 milyar doları var.  Yurt dışındaki sinai yatırımlarda da 7.9 milyar dolar yatırımı var. Yani bilinen para 27.2 milyar dolardır.Bunu sanayide olan yatırım kısmı zaten gelmez.  Buna rağmen bundan önce ve bu varlık barışından beklenen paralar 30-40 milyar dolardır. Herkes biliyor ki ,yerleşiklerin yırt dışındaki paraları çok daha yüksek 100- 150 milyar dolar arasındadır.

 

Neden yurt dışındadır sorusuna gelince …

 

1)Yeraltı ekonomisi yoluyla elde edilen paralar , büyük ölçüde yurt dışında tutuluyor. Bir kısmı Türkiye ye aklamak için getiriliyor. Yeraltı ekonomisi hiçbir ülkede sıfırlanamaz. Ancak yer altı ekonomisi ve kara para ile mücadele edilirse, Ekonomi içinde payı düşürülebilir.

 

Maliye Türkiye deki büyük şirketlere , verimli yatırımların vergi denetimine yoğunlaşıyor. Bu gibi şirketler istese de yanlış yapamaz. Aksi halde tüm yatırımlarını riske atmış olurla. Kaldı ki elbette Maliyenin vergi denetimi yapması doğal ve gereklidir. Ne var ki öncelikle yer altıu ekonomisini ortadan kaldırırsa daha yararlı iş yapar.

 

2) Türkiye de ikinci el hazine bonosu bileşik faizleri yüzde 6-7.5 arasındadır. Net ele geçen mevduat faizi ise , yüksek montanlı mevduatta gelir vergisi stopajından sonra yüzde  7.9 ‘dur. Enflasyonda yüzde 8 dir. Yani nereden bakarsak bakalım Türkiye de eksi faiz var. Eksi faiz varken Türkiye de para tutmak iktisadi değildir. ABD’ de ise enflasyon yüzde 2.5 , haine kağıtları faizi de 2.5 ‘tur.

 

Dahası , tasarruf sahibi eksi faiz alırken , yatırım kredi faizleri, bankaların spekülatif kar peşinde olması, reel olarak yüksektir. Yatırımları caydıracak kadar yüksektir.

 

3)Aslında paraların dışarıya gitmesinin daha önemli bir nedeni ekonominin kırılgan olmasıdır. Sıcak para piyasaya spekülatif yapı kazandırdı. Bu nedenle spekülatif sermayenin ve sıcak paranın olduğu ekonomilere ciddi, fiziki yatırım sermayesi girmez. Yerleşiklerde yatırım yapmaz.

 

4)Ülke riski de yüksektir. Cari açığın GSYH oranı yüzde 7’den yüksektir. AB raporlarında , IMF raporlarında riskin yüksek olduğu vurgulanıyor. Dış borçlardaki hızlı artış  bu riski artırıyor. Cari açık Türkiye’nin geleceğini olumsuz etkiliyor. Yabancı ve yerli yatırımcı bu hesabı herkesten daha iyi yapıyor.

 

 5) Siyasi iktidarı  plansız programsız davranıyor. Açıkladığı üç yıllık programlar , geçmişteki rakamlar  ve gelecekteki tahminlerle sınırlıdır. Yatırımcı önünü göremiyor. Paraların gelip, Türkiye de kalması için önce ülkede yatırım ortamı yaratmak gerekir.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir