İSTİHDAM BİR BAŞKA BAHARA

Ekonomik krizden çıkmak için, 2001 yılından bu güne uygulanmakta olan ve programın o zamanki sahibinin deyimiyle, “yangın söndürme  programı” bu sene bitiyor..

Yangın söndürme, programın toplumsal maliyetleri nedeniyle ortaya çıkacak baskıları azaltmak için bu programa kurnazca verilmiş bir addır..

Bu gün, bu programın üç önemli sonucu ortaya çıktı…

1-    Enflasyon oranı hedefler doğrultusunda düştü…

2-    Ekonomik  riskler arttı… Kur riski ve iç borçları çevirme riski yükseldi.

3-    İstihdam sorunu tırmandı… İşsizlik arttı… Reel ücretler dörtte bir oranında azaldı.

Önümüzdeki yıl, şubat ayından sonra yeni program  uygulanacak… Dolayısıyla eğer yangın bittiyse, yeni programın, söz konusu riskleri azaltmak ve istihdamı artırmak yönünde şekillenmesi beklenir… Bunun içinde  kur politikasının ve istihdam politikasının değişmesi gerekir…

Ne var ki ekonomi yönetimi istese de, IMF olduğu sürece bu riskler devam eder… İstihdam sorunu çözülmez. Çünkü IMF’nin istikrar anlayışı bu iki ekonomik ve sosyal sorundan daha farklıdır… IMF toplumsal maliyetin yüksek olmasına bakmaz… Bugünü kurtarmaya bakar.

Kaldı ki  istihdam sorununun çözümü için, atılması gereken adımlarda geç kalındı… Ayrıca atılmasına da IMF izin vermez.

1- Evli  ve 2 çocuklu bir çalışanın  ve  bu nedenle çalıştığı işyerinin ödemekte olduğu vergi ve primlerin oranı, toplam ücret maliyetinin yüzde 42’sine çıkıyor… Bu durum, yatırımları önlüyor… Kayıtdışı istihdamı artırıyor… Sosyal güvenlik sitemi açısından sorun oluyor.

IMF  hükümetin   bu yükleri düşürmesine izin vermez… Aksi halde faiz dışı fazla hedefi tutmaz… IMF temel araç olarak, istihdamı artıran araçları  değil, faiz dışı fazla hedefini alıyor.

2- İstihdam yaratan yeni yatırımlar yapmak gerekiyor… Ancak IMF  yatırımlara da izin vermez…

Ağır vergi yükü, özel yatırımları caydırıyor…  Ancak IMF faiz dışı fazla gerekçesiyle, vergi oranlarını indirmeye izin vermez… Yine faiz dışı fazla hedefini  tutturmak için kamu yatırımları yapılmıyor… Kamu altyapı yapmayınca, özel sektörde altyapı yetersizliği nedeniyle yeni yatırım yapmıyor.

Kaldı ki, IMF olmasa da, iç borçları çevirebilmek için hazine borç verilebilir fonları kullanıyor… Özel sektöre kaynak kalmıyor…

Sonuçta, 2003 yılında  toplam sabit sermaye yatırımlarının GSMH’ya oranı yüzde 15.4’e kadar gerilemiş oldu.

3- Eğitim ve sağlık yatırımları gibi, insana yapılan yatırımlarda daraldı… Bu yüzden insan gücü planlaması yapılamıyor.

Bu şartlarda, yeni program da yapılsa, IMF  ve istihdam sorunu, siyasi iktidarı epey zora sokacaktır.

 

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir