İSTATİSTİKİ YALANLA SİYASET YAPILIYOR

İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesinin öncek  gün 75. Kuruluş yıl dönümü idi. Cumhurbaşkanı sayın  Abdullah Gül’ de fakülte mezunu olduğu için törene katıldı. Bu fakülte’de  Ekonometri ve İstatistiğin özel bir yeri vardır. Fakültenin kuruluşunu Atatürk bizzat istemiştir.

 

Bu sıralarda Alman nazi idaresinden kaçan Alman hocalarla  birlikte fakülteyi  kuran Hocalardan ,  Prof.Dr. Ömer celal  Sarc’ ta , istatistik hocasıdır. İstatistik için söylediği söz her iktisatçının kulağına küpe olmuştur.. Bu söz , ‘’ Üç türlü yalan var… ağırlık sırasıyla …  yalan , kuyruklu yalan ve İstatistiki yalan ‘’  şeklindedir.

 

Sayın  Başbakanın daha önce söylediği ve iki gün önce Financial Times ‘ta da dikkat  çekilen  ’ Görevde olduğum süre içinde kişi başına geliri 3 katına çıkarmanın gururunu yaşıyorum. ‘’ konuşmasının içindeki ‘’Fert başına geliri üç katına çıkardım ‘’lafı  istatistiki yalandır.

Fert başına gelir dediği , Kişi başına düşen milli gelirdir.  Fert başına Milli gelir veya  yaklaşık olarak Fert başına Gayri Safi Milli hasıla , Milli gelirin  nüfus sayısına bölünmesi ile bulunur.

Türkiye istatistik Enstitüsü , fert başına Gayri Safi Yurt içi hasılayı üç türlü hesap ediyor … Enflasyonu da içine alan cari fiyatlarla…Enflasyonun etkisini bertaraf eden sabit fiyatlarla …  Ve dolar cinsinden .

 

Cari fiyatlarla gelir artışını  enflasyon şişiriyor. Söz gelimi 2002 ile 2003 arasında cari fiyatlarla fert başına gelir yüzde 28.1 artmıştır. Ancak 2003 yılında TÜFE olarak enflasyon yıl sonunda yüzde 18.4 olmuş. Bu durumda cari fiyatlarla fert başına gelir , enflasyonu da içerdiği için gerçek  (reel ) gelir artışını göstermez. Bunun içindir ki TÜİK aynı zamanda sabit fiyatlarla Kişi başına  gelir artışını da hesaplıyor. 2003 yılında cari fiyatlarla yüzde 18.4 artmış görünen  Kişi başına gelir artışı sabit fiyatlarla  yüzde 3.9’dur.

 

Mamafih ,  geçen hafta bu yılın üçüncü çeyreğinde GSYH’ da büyüme oranı , yüzde 8.2 olarak açıklandı. Bu büyüme oranı  sabit fiyatlara göre hesap ediliyor. Oysaki cari fiyatlara göre üçüncü çeyrek büyüme yüzde 17.4 oldu. O  zaman  Başbakan 3. Çeyrek büyümenin de yüzde 17.4 olduğunu söylesin . Kimse söyleyemez … Çünkü büyümenin enflasyon kadar şiştiğini de herkes bilir.   Fert Başına GSYH’  için de  aynı şekilde , cari fiyatlarla artışı vermek  yanıltıcı olur.

 

TÜİK’ e göre ve aşağıdaki tabloda yer aldığı gibi ,  2002 ile 2010  arasında   fert başına gelir  artışı , cari fiyatlarla  yüzde 185  , sabit fiyatlarla yüzde 31 olmuştur. Bunlardan gerçek artış sabit fiyatlarla olan artıştır. Bu anlamda geçen sekiz  senede fert başına milli gelir  yüzde 31 oranında artırmıştır. Fert başına gelirde ortalama yıllık büyüme ise  yüzde 3.9 olmuştur. Bu büyüme gelişmekte olan ülkeler ortalaması kadardır.

 

KİŞİ BAŞINA GAYRİ SAFİ  YURT İÇİ HASILA  

 

                                                     2002         2010        ARTIŞ (YÜZDE)

———————————–       ————     ———–   ———————-

CARİ FİYATLARLA (TL)               5.310       15.119      185

DOLAR                                         3.492        10.067      105

SABİT FİYATLARLA (1998)         1.099          1.448        31

                               

Öte yandan dolar değeri ile fert  başına gelir artışı da yanıltıcıdır. Çünkü doların satın alma gücü sabit değildir.  Dolarla fert başına gelir hesabını etkileyen üç  faktör var… Birisi dolardaki enflasyon gelir artışını şişiriyor… İkincisi … Doların dünyada  değer kaybetmesi , içeriye yansıyorsa,  gelir artışını yüksek gösteriyor… Üçüncüsü  Fert başına gelir hesabı  kur etkisinde kalıyor. Kur düşük ise , fert başına gelir yüksek , yüksek ise fert başına gelir tersine düşük çıkıyor.

 

Söz gelimi 2011 yılında fert başına gelir  cari fiyatlarla 17.500 lira olacaktır. Bu sene eğer dolar kuru ortalama  1.8 olursa , fert başına gelir dolar olarak 9.722  dolara yani 2010 yılının altına düşer. Gerçekte ise 2011 yılında büyüme yüzde 8 dolayında , fert başına gelirde büyüme de yüzde  7 dolayında  gerçekleşecektir. Yani gelir arttığı halde kurun düşük kalması nedeniyle dolar olarak azalmış olmaktadır. Bunun içindir ki uluslar arası mukayeselerde , doların satın alma gücü paritesine göre fert başına  milli gelir hesaplanmaktadır.

 

Gönül ister fert başına gelir on kat artsın. Ancak cari fiyatlarla gelir artışını ,  reel artış gibi gösterirseniz , halkta sonunda benim cebime girmeyen bu artış nereye gitti diye sormaya başlar.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir