SEÇİM Mİ? İCAZET Mİ?

Anayasanın 130 maddesinin 6  fıkrası rektör seçimini düzenliyor ve ‘’ Kanunun belirlediği usul ve esaslara göre ; rektörler Cumhurbaşkanınca , dekanlar ise Yükseköğretim Kurulunca seçilir ve atanır. ‘’ diyor.

 

 

 

 

2547 sayılı kanun da , ‘’ en çok oy alan altı kişi aday olarak seçilmiş sayılır. Yükseköğretim Genel Kurulunun bu adaylar arasından seçeceği üç kişi Cumhurbaşkanlığına sunulur. Cumhurbaşkanı, bunlar arasından birini seçer ve rektör olarak atar. ‘’ diyor.

 

Aslında  1982 sonrası  kanun tasarısında , YÖK devrede değildi. Üniversite öğretim üyeleri üç kişiyi  seçecekti. Cumhurbaşkanı da bunlar arasından birini atayacaktı. O zaman Doğramacı  mecliste kulis ve cumhurbaşkanına baskı yaparak YÖK’ü araya soktu. Bu şekliyle rektörlük seçiminde oy veren öğretim üyeleri piyon  durumuna düşürüldü.  

 

Özal ve  Demirel genellikle adaylardan en çok oy alanları rektör olarak atardı. Aday olan öğretim üyeleri de en çok oy almak için proje yarıştırırdı. Bu projeler ve üniversitenin sorunları tartışılırdı. Toplantılara katılan öğretim üyeleri de adaylara bu tartışmalarda yol göstermiş olurdu.   

 

Ne var ki bu durum Ahmet Necdet Sezer zamanında biraz değişti. Az oy alıpta , fikren Sezer’e yakın olanlar atanmaya başlandı. Nihayet bu yanlış  bir etki- tepki meselesi olarak bugün daha fazla uygulanmaya başlandı.

 

Şimdi rektör adayları , en çok oy almak için değil de ,  Basbakana  ve Cumhurbaşkanına ne kadar yakın olduklarını ispat etmek peşinde koşuyor.  Proje üretmek yerine , Başbakandan icazet aldıklarını ispatlamaya daha çok  zaman ayırıyorlar.  

 

Öğretim üyeleri de , Üniversiteye en yararlı olacak ve proje üreten rektör adayını   değil de , iktidara ve cumhurbaşkanına yakın olanlara  oy veriyor.  ‘’Nasıl olsa bunlar atanacak… Benim tercihimin hiç bir önemi yoktur. ‘’ şeklinde düşünüyorlar.  

Üniversite öğretim üyelerinin bu şekilde düşünmesi , demokrasinin geleceği ve Üniversitelerin topluma öncülük etmesi  ve toplumu bilinçlendirmesi açısından üzüntü verecek bir talihsizliktir.

 

Normalde bir Üniversite öğretim üyesinden beklenen , her şart altında doğru bildiği yolda ve demokratik teamüllere bağlı hareket etmesidir.  YÖK ve Cumhurbaşkanın da  ,  Öğretim üyelerinin tercihlerini dikkate almaları gerekir.  Eğer öğretim üyelerinin tercihlerini dikkate alamayacaklarsa  , o zaman neden seçim yapılıyor ? Neden adaylar ve öğretim üyeleri aylarca çalışıyor. Zaman kaybediyorlar.

 

Vakıf Üniversitelerinde rektörü zaten  mütevelli heyet  atıyor. Fiilen mütevelli heyet başkanı atıyor. YÖK’ te kabul veya red ediyor. Vakıf üniversiteleri kanunla kurulduğu için , rektörler devlet Üniversitesinin rektörlerine tanınan protokol ve diğer haklardan yararlanmış oluyor. 

 

Rektörlük seçimlerinde YÖK’ ün bir yanlış uygulaması var… Seçime 6 ay kala Rektörün  taviz vermesini önlemek için  Üniversite’nin  kadro ve personel işlerini durduruyor.  Bu uygulamanın YÖK’ aşısından  anlamı ,  ‘’Rektörler yanlış yapabilir .’’ şeklindedir. Ancak eğer seçim varsa , o zaman yanlış yapan hakkında doğru kararı da öğretim üyelerinin vermesi   gerekir. Böyle bir uygulama YÖK’ün rektörlere ve öğretim üyelerine güvenmediğini gösteriyor. Bu anlayış çok yanlıştır. Çünkü diyelim ki İstanbul Üniversitesi söz konusu olduğunda her halde   21 kişilik YÖK, 2500 öğretim üyesinden daha doğru kararı veremez.

 

Dolaşan yasa taslağında rektör seçimleri yine içinden çıkılmaz gariplikler taşıyor. Bana göre, Üniversitelerde idari ve mali işlerle , akademik işler ayrılmalı.  Devlet veya Vakıf Üniversitelerinde akademik rektörlük  iki dereceli  seçim sistemi ile  olmalı. Öğretim üyeleri bölüm başkanlarını , bölüm başkanları da rektörü seçmeli. Anayasa değiştirilerek , seçilenler  1980 öncesinde olduğu gibi , bir atamaya veya onaya tabi olmadan , doğrudan rektör olmalıdır.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir