ÖDEMELER DENGESİ HEP EKSİ YAZIYOR

Merkez Bankası 2017 Üçüncü çeyrek, ödemeler dengesi ve yatırım pozisyonu raporu yayınlandı.

 

Ödemeler Dengesi Türkiye de yerleşik olanların, başka ülkelerde yerleşik olanlarla bir ay veya bir yıl gibi bir dönem itibariye yapmış oldukları ekonomik işlemleri gösterir.

 

Türkiye açısından, 2003 yılından beri bu bilançonun bir sonucu olan cari açık sorun teşkil etmeye devam ediyor. 2016 Eylül ayında yıllık cari açık 32.3 milyar dolar iken 2017 yılı Eylül ayında 39.7 milyar dolara yükseldi. 2017 yılı cari açığının 42 milyar dolar olacağı anlaşılıyor. Böylece Türkiye son onbeş yılda 543 milyar dolar cari açık vermiş oluyor.

 

Eylül ayı itibariyle yıllık ödemeler Dengesinin diğer verileri şöyledir:

 

 

 

1)İthalata artışı ( yüzde 9.3 ) , İhracat Artışından (yüzde 12.1) daha fazla oldu. Türkiye Avrupa’da ve Dünyada artan talebi ve kur avantajını değerlendirip, cari açığını kapayamadı.

 

Mevcut üretim yapısı ile bunu hiçbir zaman yapamaz. Çünkü üretimde kullanılan ithal aramalı ve hammadde oranı yüksektir. Enerji fiyatlarındaki artış zaten bir potansiyel açık oluşturuyor. Üretimin dışa bağımlı olması da işin tuzu biberi oluyor.

 

Çözüm için üretimi dışa bağımlı olmaktan kurtarmak gerekir. Ne var ki tamamını teşvik verseniz de kimse artık büyük çaplı fiziki yatırım yapmıyor. Birçok neden var. Başta OHAL, sonra AB’ den uzaklaşmak ve Jeopolitik sorunlar geliyor.

 

2) Fabrika kurmak, mevcut bir işletmeyi veya bankayı satın almak için gelen yabancı yatırım sermayesi, 2016 yılında 9.3 milyar dolar iken 2017 yılında 8.5 milyar dolara geriledi. Türkiye için istihdam yaratacak, üretimi artıracak bu sermayedir.

 

Yabancı yatırım sermayesi, sıcak paranın olduğu ekonomilere zor gidiyor. Çünkü sıcak para spekülatif piyasa yaratıyor. Üstelik OHAL , AB ile ilişkiler de bu sermayeyi olumsuz etkiliyor.

 

3 . Borsaya ve kısa vadeli mevduata gelen , sıcak para dediğimiz portföy yatırımları ise , aynı dönemde 4.6 milyar dolardan , 21.2 milyar dolara çıktı. Yüzde 361 oranında arttı.

 

Türkiye de sıcak para kontrol edilmiyor. Kırılganlığı artırıyor. Ayrıca serap etkisi yani  suni bir refah yaratıyor.

 

4. Efektif, mevduat ve krediler ve ticari kredilerden oluşan yabancı para girişi ise 15.4 milyar dolardan , tersine 1.5 milyar dolar çıkışa dönüştü. Sıcak para bu yolla döviz girişinin çözümü oldu.

 

5.  Kaynağı belirsiz döviz girişi veya çıkışı olan yıllık net hata ve noksan 2016 Eylül ayında  06 milyar dolar iken 2017 aynı dönemde 6.2 milyar dolara yükseldi.

 

ÖDEMELER DENGESİ (EYLÜL AYINDA YILLIK-MİLYAR DOLAR)

 

 

 

 

2016

2017

YÜZDE
DEĞİŞİM

CARİ AÇIK

 

 

32,3

39,7

22,8

DOĞRUDAN YATIRIMLAR(NET)

9,3

8,5

-8,2

PORTFÖY YATIRIMLARI(NET)

4,6

21,2

361,2

DİĞER YATIRIMLAR (NET)

-15,4

1,5

-109,9

Efektif ve Mevduat + Dış Krediler

 

 

 

RESMİ REZERVLERDE DEĞİŞİM

-2,4

-5,3

NET HATA VE

 

 

0,6

6,2

Kaynak :MB

 

Bu açıklar dış borca dönüşüyor. Döviz açığımız Stok olarak Uluslar arası yatırım pozisyonu açığında birikiyor.

 

 Net uluslararası yatırım pozisyonu, Türkiye’nin yurt dışından alacaklarıyla, Türkiye’nin yurt dışına borçlarının netini göstermektedir.

 

2016 Eylül ayında 396.6 milyar dolar olan net Uluslar arası yatırım pozisyonu açığı 2017 yılı aynı ayda , 44 milyar dolar artarak  440.6 milyar dolara yükseldi.(aşağıdaki Tablo )

 

 

ULUSLAR ARASI YATIRIM POZİSYONU 

       

3.ÇEYREK
2016

3.ÇEYREK
2017

1)NET YATIRIM POZİSYON AÇIĞI

 

-396,6

-440,6

2)YABANCI SERMAYE DOĞRUDAN YATIRIMLAR

157,6

177,5

3)PORTFÖY YATIRIMLARI

 

155,9

176,9

4)MEVDUAT VE KREDİLER

 

305,1

311,7

     *EFFEKTİF VE MEVDUAT

 

47,2

46,6

     *HÜKÜMET,MB VE BANKALAR DIŞ KREDİSİ

221,7

220,9

    * TİCARİ KREDİLER

 

 

34,9

42,9

5)REZERV VARLIKLARI

 

 

117,8

111,9

6)TOPLAM VARLIKLAR

 

 

222,1

225,5

7)TOPLAM YÜKÜMLÜLÜKLER

 

618,7

666,1

(NOT: BRÜT YABANCI YATIRIMLAR VE KREDİLER)

 

 

Kaynak :MB

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir