Nereye Kadar Gider?

Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış Nisan ayı sanayi üretim endeksi , geçen yılın aynı ayına göre yüzde 4 ve bir önceki aya göre yüzde 1 oranında daraldı. Sanayi üretiminde  en yüksek daralma Aralık 2018 de yüzde 9.8 olarak gerçekleşmişti.

Ekonomik göstergelere bakınca , endişe etmemek ve ‘’nereye kadar gider ? ‘’ diye düşünmemek  mümkün değildir.

  1. 2019 GSYH ‘da büyüme oranı yüzde 2.6 olarak tahmin ediliyor. Üretimde düşme de aynı şekilde devam ediyor.

GSYH da küçülme , işsizliğinde artmasına , gelir dağılımının bozulmasına, iflaslara ve siyasi istikrarsızlığa yol açacağı için , sürdürülemez.  Finansal kriz şeklinde ortaya çıkan krizlerin etkisi hemen anlaşıyor.  Ekonomide daralmanın etkileri ise zamana yayılıyor. Ancak tahribatı daha fazla oluyor. Dünyada da önceki yıllara göre büyüme oranları düştü. 2019 yılında İMF Dünya ortalama  büyüme tahminini  yüzde 3.7 olarak açıkladı. Ancak Bizim dışımızda daralan ekonomi sayısı çok az sayıdadır.

  1. Dünyada Enflasyon çözüldüğü halde , bizde kurdan dolayı ve düşük verimlilikten kaynaklanan maiyet çıkışlı bir enflasyon var. Ne var ki ekonomik istikrar sorunu ve getirdiği  güven bunalımı fiyatlarda panik yarattı. TÜİK’in enflasyon hesabı ile ilgili tartışmalar da piyasada fiyat dengelerini daha çok bozdu.
  2. İLO 2018 Dünyada işsizlik oranının çözüldüğünü , sıra çalışanların çalışma koşullarının iyileştirilmesine geldiğini açıkladı. Türkiye de daralma devam ettikçe , üretim ithal aramalı ve hammaddeye bağımlı kalınca işsizliğin tırmanacağı açıktır.
  3. Toplam talepte düşmenin doğal bir sonucu olarak iş hacmi de daraldı ve vergi gelirleri de düştü. Ayrıca seçim popülizmi eklenince , bütçe açığı arttı. Daralma banka kredilerinde takibe düşen kredilerin de , geçen seneye göre artmasına neden oldu.
  4. Haziranda Türkiye’nin uluslar arası piyasalarda işlem beş yıllık tahvillerinin sigorta iflas risk primi de bir yıl öncesine göre 100 baz puan daha yüksektir. (Aşağıdaki tablo)

NEREYE KADAR?

GÖSTERGELER YÜZDE
1) 2019 BÜYÜME TAHMİNİ   (DÜNYA ORT : 3,7) -2,6
2) MAYIS 2019 TÜFE,YILLIK (DÜNYA ORT: 5,2) 18,6
3) ŞUBAT 2019 İŞSİZLİK ORANI (DÜNYA ORT: 4) 14,1
4)  NİSAN AYI SANAYİ ÜRETİMİNDE DEĞİŞME
    A) BİR YIL ÖNCESİNE GÖRE -4,0
    B) BİR AY ÖNCESİNE GÖRE -1,0
5) MAYIS 2019 BİR YIL ÖNCESİNE GÖRE BÜTÇE AÇIĞINDA 5
AYLIK ARTIŞ 69,2
6) NİSAN AYINDA BANKALARIN TAKİPTEKİ ALACAKLARINDA
ARTIŞ  ( 2018= 2,96 – 2019 =4,0) 30,0
7) 18 HAZİRAN TÜRKİYE 5 YILLIK TAHVİLLERİ CDS (BAZ PUAN) 468,40
     (BİR YIL ÖNCESİ : 317,15)

Bu tablo karşısında , hükümetin yapacakları var , iktisatçıların yapacakları var. Geçmiş krizlerde , hükümetler İMF ‘ile görüşerek , çalışma grupları oluşturarak , İstikrar programları açıklayarak , sorunu çözmeye çalışırdı.

Sivil toplum örgütleri  ve Medya  adeta bir çözüm kampanyası başlatır , paneller düzenlerdi. Bu gün herkes pasif kalıyor. Eğer daralma devam eder, uzarsa  ekonomik çöküşe gideriz.

Çıkış hepimiz için gerekli. Bazıları takıntılı olarak her şeyi Neoliberal politikalara bağlıyorlar .Bu politikaları karşı çıkmaktan gerçek durumu tahlil edemiyorlar.  Neoliberal politiklar uygulamacıya istismar fırsatı yaratmış olabilirler.  Ancak popülizm , spekülatif piyasa , tamamıyla yanlış uygulamalardan kaynaklanıyor. Kaldı ki ekonomik konjonktür uzun süre aynı çizgide olmaz. Artık Küreselleşmenin de sonuna geldik.  İkinci Dünya savaşından sonra ekonomiyi canlandırmak için uygulanmak ta olan Keynesgil politikalar da  1970 li yıllarda bitmişti.

Şimdi  ‘’kriz var mı ? yok mu ? ‘’ tartışmasını bırakıp Türkiye’nin içinde bulunduğu ekonomik konjonktüre göre yeni çıkış yollarını tartışmak gerekir.

 

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir