Merkez Bankası Pimi Çekti

Merkez Bankası  para kurulu gösterge faizini 18’den 16’ ya indirdi. Anında dolar kuru 9,45 lira oldu. Türkiye ülke risk primini gösteren beş yıllık tahvillerin iflas rşak primi 443 baz puan oldu ve artıyor.

Bundan sonra Ekonomik istikrarın daha çok bozulması kaçınılmaz oldu. Çıkış yolu kapandı.

Ekonomik istikrar, üretim – tüketim , arz- talep , Yatırım -Tasarruf , mal ve hizmet fiyatları  ile finansal piyasalar , sektörler arası denge , ücret  ve verimlilik gibi birçok alanda makro dengeleri ifade eder.

Hiçbir ekonomide bu dengeleri tamamıyla kuramazsınız ve fakat aşırı bozuk olursa kriz kaçınılmaz olur.  Söz gelimi ilk bakışta  ‘’dolar kurunu 20 liraya çıkarırsak , ithalat azalır, ihracat artar ve dış açık kalmaz ‘’ diyebiliriz. Ama ithalatın yüzde 13’i yatırım malı , yüzde 77’si  aramalı ve yüzde 10’u da tüketim malından oluşur.  20 liralık dolar kuru tüketim malı ithalatını azaltır.  Aramalı ve yatırım malı ithalatını da azaltır ve fakat bu defa ortada ekonomi kalmaz. Çünkü üretimde ithal girdi oranı yüksektir. İthal edemezseniz üretim de yapamazsınız , ihracatta yapamazsınız. Bu ortamda Girdi fiyatları da bu kadar artarsa sonunda hiper enflasyon oluşur.

Sabit kur politikasının uygulandığı yıllarda , krizle birlikte devalüasyon da yapılırdı. Ertesi yıl kriz biterdi. Ama o yıllarda üretim bu oranda ithal girdiye bağımlı değildi. Kaldı ki bu gün zaten TL değeri yüzde 42 oranında daha düşüktür. Ama sonuç giderek kötüleşiyor.

Yalnızca Çine karşı verdiğimiz yılda 18 milyar dolar açığa engel olsak , zaten açık kalmaz. Ama Çin’den ithalat yapanlar kimdir ve bunlara  karşı çıkmanın neden zordur ?

Dahası , yalnız faizle oynamanın ve kur artışlarının  doğrudan makro dengeleri daha çok bozduğunu ve halkın refahın düşürdüğünü yaşayarak görüyoruz. Bu defa insanın aklına ikinci bir soru takılıyor … ‘’Siyasi  iktidarın hedefi nedir ve neden bir istikrar programı yapmıyor ?

Ekim ayı Tüketici  Güven endeksi , tüketicinin güvenin dibe vurduğunu ve  ne kadar zor durumda olduğunu gösteriyor.

Tüketici geçen 12 aya göre , maddi durumunun bozulduğunu ve genel ekonomik durum da kötü gördüğünü söylüyor. (Aşağıdaki tablo)

TÜKETİCİ GÜVEN ENDEKSİ

Kaynak: TÜİK

Tüketicinin olumsuz beklentilerinin , ekonomik dengeleri daha çok bozacağını biliyoruz.

Melike Bildirici – Ümit Bozoklu ‘nun ‘çoklu denge bağlaminda beklentinin, belirsizligin ve inancin ekonomi üzerindeki etkisini ‘’ ölçmek için yaptıkları ‘Beklentilerin Ekonomi Üzerindeki Etkisi: -2019 ) ekonometrik çalışmada ;

‘’İktisadi birimlerin temellere dayanmayan beklentilerindeki iyimserlik ve kötümserlik dalgalanması ile akabinde ekonomide meydana

gelen dalgalanmalar arasındaki ilişki olduğu ampirik olarak ta  ortaya çıkmış; ve  ‘’Kendini kendini gerçekleştiren karamsarlığın 1994, 2000–2001 ve 2008–2009 resesyonlarında önemli bir rol oynadığı anlaşılmıştır. ‘’Deniliyor.

Hükümetin faiz inadı ve tüketicinin olumsuz beklentisi birleşince varacağımız sonuç ;

  • Enflasyon daha da artacak .( Verilere müdahale olmazsa)
  • Halk yoksullaşacak.
  • Döviz borcu olanlar , bankalar zora girecek.
  • Türkiye’nin dış borçlarında tememrüte düşme riski artmaya devam edecek.

Bu şartlarda bir üçüncü soru ortaya çıkıyor ; ‘’Bu gerçeklere ve yaşananlara rağmen İktidar neden eksi faizde israr ediyor ve kur artışını körüklüyor ? ‘’

 

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir