MERKEZ BANKASI KİME ÇALIŞIYOR?

Merkez Bankası(MB) faiz oranlarını indirdi. Bu oranlardan ikisi önemlidir. Bir politika faizi… İki gecelik faizler.

 

 

MB  ‘’Politika faizi ‘’ olan bir hafta vadeli repo ihale faiz oranını yüzde 5.5’ten yüzde 5’e indirdi.  MB  istediği her hafta haftalık repo ihalesi açıyor. Bu ihalede bankaların   getirdiği  bono ve tahvil gibi kağıtlara karşılık bankalara nakit borç veriyor. Politika Faizinin  düşmesi bankaların daha ucuza fon sağlamaları anlamına geliyor.

Gecelik borçlanma faiz oranının da  , ‘’borçlanma faiz oranını’’ yüzde 4.5’ten yüzde 4’e indirdi. Bu faiz bankaların ellerindeki TL’nin kısa vadeli olarak MB’ na yatırılması karşılığı aldıkları faizdir.Başka bir ifade ile  Bankalar dışarıdan sağladıkları dövizlerin karşılığı TL’yi MB’ da  gecelik  tutma faizidir.

MB gecelik ‘’borç verme faiz oranını’’ da  yüzde 7.5’ten yüzde7’ye indirdi. Bu demektir ki  bankalar kısa vadeli fon gereksinimlerini artık  MB’ dan  eskiye göre yüzde 0.5 daha düşük faizle sağlayacaklar. Başka bir ifade ileMB’ dan  daha düşük faizle borç alabilecekler .

MB’nın faiz indirme kararının etkisi ne olur ?

1)Banka ve kredi kartları faizleri değişmedi. Bankalar MB’dan yüzde 5 ve yüzde 7 ile aldıkları kaynakları , avans kredi olarak verdiklerinde yıllık yüzde 26.64 ve gecikme faizi olarak ta yüzde 32.64 faiz alıyorlar. Yani MB ‘dan sağladıkları fonlarla yüzde 400 ile yüzde 600 oranında kar ediyorlar. Tüketiciye giden bir şey kalmıyor. MB banka ve kredi kartları faizlerini iki ayda bir yeniden ilan ediyor. Değiştiriyor veya aynı bırakıyor.

2)Mevduat faizleri ise, alternatifi MB’ dan ucuza borçlanmak olduğu için , hemen düşmeye başladı. Yani MB’nın faiz indirimi tasarruf sahibinin de zararına oldu. Zaten son 2 yılda mevduat  2011 yılında yüzde 3 , 2012 yılında ise yüzde 1 reel kayıp getirdi.  Halen TÜFE olarak enflasyon beklentisi yüzde 7 dir. Mevduat  faizi ise ortalama  yüzde 7 dir.  Ayrıca bu faiz brüt faizdir. Birde mevduat brüt faizinden yüzde 15 gelir vergisi stopajı ve ayrıca yüzde 1 dolayında da diğer vergi ve harçlar kesiliyor. O zaman mevduat reel faizi bu senede eksi olacak demektir. Bu demektir ki parasını mevduata yatıranların parası eriyecektir. 

3)Eksi reel faiz , para tutanın elini yakıyor anlamına gelir. O zaman kimse enflasyon eritsin diye elinde para tutmak istemez. Normal istikrarlı ülkelerde fiziki yatırım yapar. Türkiye’de ülke riski yüksek , siyasi ve sosyal ortam elverişsiz olduğu için kimse yatırım yapmıyor. Ya dışarı götürüyor veya gayrimenkul gibi atıl yatırımlara gidiyor.

Başbakan yardımcısı 2012 yılında Türkiye de yerleşiklerin yurt dışında 4.5 milyar dolarlık yatırım yaptıklarını ve Türk vatandaşlarının dışarıda yalnızca sermaye piyasalarında 130 milyar doları olduğunu açıkladı.

 

4) MB faizleri düşürdü  ve fakat maalesef  yatırım kredisi  ve işletme kredisi faizleri  düşmedi. Yüzde 14 ile yüzde 20 arasında devam ediyor. Yani MB faizleri düşürmesi , yatırım maliyetlerini de düşürmedi. MB toplam talep artacak diye yatırım yapılmasına sıcak bakmıyor. Bunun içinde  Bankaların kredi vermesini zorlaştıracak , munzam karşılıkları artırmak gibi önlemler alıyor. Oysaki mevduata eksi faiz , tüketimi daha çok  artırıyor.

5) Nerden bakarsak bakalım , faizleri enflasyonun altında tutmanın yatırıma da tasarrufa da , enflasyonla mücadelede de işe yaramıyor. Yalnızca bankaların karı artıyor. Finans sektörü şişmanlıyor. Reel sektör zayıflıyor. Sektörel denge bozuluyor. Tüketici tefeci faizi ödemek zorunda kalıyor.

O zaman , insanın aklına MB dahil  ‘’ herkesin ve herşeyin  bankalar için çalıştığı ‘’ geliyor.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir