İşsizlik Tuzağı

William Arthur Lewis  Karayibler doğumlu bir iktisatçıdır.  1979da Theodore Schultz ile birlikte Nobel Ekonomi Ödülünü kazanmıştır. Artur lewis’in   kalkınma teorisinde  özetle  ‘’tarım sektörü sanayi sektörü için düşük bir ücretli ve sınırsız iş gücü sağlayabilir. Tarımda işgücünün marjinal verimliliği sıfırdır. Sanayi’ye transferinde  verimliliği artar. ‘’ Bu yol , Çin  ve Hindistan kalkınmasında etkili olmuştur.

Türkiye ‘de hikaye farklıdır. Türkiye ‘de tarım işsizliği gizler. Bu gizli işsizler kente göçünce açık işsizlere dönüşürler. Türkiye açısından önemini göç sorunlarını her zaman tartıştığımız halde , işsizlik boyutunda önemini bana bir konuşmamızda  Roman yazarı av.Sırrı Özbek hatırlattı.

Türkiye de 2002 yılında  kırsal nüfus oranı yüzde 34.2 iken , 2017 yılında yüzde 25.6’ya gerilemiştir. Aslında tüm dünyada kırsal nüfus azalmıştır.

Çin’de ve Hindistan’da kente göçen nüfus , iş bulmuş ve büyümeye katkı yapmıştır. Türkiye de ise şehre gelenler ise varoşlarda  artan işsizler ordusuna katılmıştır.

Meselenin iki yönü var ? Birisi neden kırsal kesimden göç hızlandı ? İkincisi neden işsizlik bu kadar arttı ?

1.Şehirleşmenin getirdiği rutin değişme dışında Türkiye ‘de kırsal kesimde üretim maliyetleri arttı , çiftçinin eline geçen gelir azaldı  ve kırsal kesimde hızlı bir yoksullaşma  oldu.

2001 krizinde İMF’ ile birlikte hazırlanan ‘’Güçlü Ekonomiye geçiş programı ‘’ tarımsal destekleri yarı yarıya düşürdü… Programda ;

‘’Tarımsal destekleme fiyatları öngörülen enflasyonu aşmayacak şekilde artırılacak ve kuruluşların finansman imkanları dikkate alınarak miktar kısıtlamasına gidilecektir. ‘’ deniliyordu.  2002 de öngörülen enflasyon TÜFE , yüzde 16.6, gerçekleşen enflasyon ise yüzde 29.75 oldu.

Sonraki hükümetlerde bunun üstüne yattı. Tarımsal destek yerine bütçeden yardım dağıtmayı daha  önde tuttular. Ayrıca gelen aynı hükümetler devlet piyasa optimal dengesini bozdular. Devlet tekellerini ET ve  Balık kurumu gibi piyasada spekülasyonu önleyen kurumları özelleştirdiler.  Piyasada oligopol yapılar oluştu. Çiftçinin malını ucuza kapatan aracılar ,aynı malı perakendeye spekülatif fiyatlarla verdiler. Tarımsal üretim daraldı.

2.Kente göç eden kırsal nüfus iş bulamadı. Zira 2000 ve öncesi yüzde 5 ve yüzde 6 arasında değişen işsizlik oranı , 2003 sonrası yüzde 10 ve daha üst seviyeler bandına çıktı.

İşsizliğin çok çeşitli nedenleri var… Ancak temel Nedeni , sanayide kullanılan yerli aramalı ve hammadde yerini ithal girdinin almasıdır.

2012 sonuna kadar Dalgalı kur sistemi , kontrolsüz sermaye girişi , yüksek faiz -düşük kur , cari açıktan daha fazla sıcak para girişine yol açtı. Kurlar düştü. 2007 yılı sonunda MB reel kur endeksi , 127 idi. Yani TL yüzde 27 daha değerli ve Kur aşırı düşük idi. Bunun için ithal etmek daha ucuza geldi ve sanayi için girdi olan söz gelimi  yerli iplik fabrikaları kapandı. İthalat ve cari açık arttı. İşsizlik arttı. Bu gün kur yüzde 25 daha yüksek ama bu defa da hukuki altyapı olmadığı için  yerli ve yabancı sermaye  yatırım yapmıyor.

Sonuç işsizlik arttı. Kırsal kesimden gelenler de işsiz kaldı. Siyasi iktidar istihdam yaratmak yerine , bütçeden parasal yardımları artırdı. Şimdi bu varoşlara 4 milyondan fazla Suriyeli de yerleşti.

Aşağıdaki tabloda son yayınlanan işsizlik verileri yer almaktadır.

ARALIK AYI İŞSİZLİK GÖSTERGELERİ

TUİK AÇIKLANAN

2017 2018
İŞSİZ SAYISI (BİN) 3,291 4,302
İŞSİZLİK ORANI (YÜZDE) 10,4 13,5
TARIM DIŞI İŞSİZLİK ORANI (YÜZDE) 12,3 15,6
GENÇ NÜFUSTA İŞSİZLİK ORANI (YÜZDE) 19,2 24,5
NE EĞİTİMDE NE DE İŞTE GENÇLER (YÜZDE) 23,1 24,9
İŞGÜCÜ (BİN) 31,579 31,957
FİİLİ İŞSİZLİK    2017           2018
İŞ ARAMAYIP ÇALIŞMAYA HAZIR
OLAN NÜFUS (BİN) 2,332 2,308
FİİLİ İŞSİZ SAYISI(BİN) 5,623 6,610
FİİLİ İŞGÜCÜ(BİN) 33,911 34,265
FİİLİ İŞSİZLİK ORANI (YÜZDE) 16,6 19,3

 

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir