İMF’ye İhtiyaç Var mı?

İMF raporları Dünya ekonomisi için iki ülkenin risk yarattığını yazıyor… Arjantin ve Türkiye .

Arjantin bir yıl önce İMF ile stand by düzenlemesi yapmış ve 57 milyar dolar kredi  anlaşması yapmıştı. İMF başkanı bu kredinin İMF tarihinde en yüksek kredi olduğunu açıklamıştı.  Ne var ki o zaman Arjantin’de yüzde 29.5 olan enflasyon bir yılda , Mayıs 2019 da yüzde 57.3’ e yükseldi. 2018 yılında eksi 3.5 olan büyüme oranı da bu sene eksi 5.8 olarak bekleniyor.

Arjantin-İMF ilişkileri sürecine baktıkça , akla gelen ilk soru Türkiye İMF ile stand-by düzenlemesine giderse kısa sürede  bir iyileşme olur mu ?

Türkiyenin İMF ile yaptığı stand-by düzenlemesi  önceki yıllarda , 1994 ve 2001 krizinde etkili olmuştu. Bir yıl içinde ekonomi krizden  çıkmıştı. Ancak o yıllarda finansal kriz vardı. Bankalar batmıştı. Devlet kefil olmuş ve mevduat kurtulmuştu.  Reel sektöre , yatırımlara ve işsizliğe bu günkü kadar yansımamıştı.

Belki daha önemlisi önceki krizlerde Türkiye’nin dış borç riski yoktu.

Bu gün bir finansal kriz yok ve fakat dış borçlarda temerrüt riski yüksektir. Türkiyen’nin dış borç iflas risk primi , 23 haziran öncesinde 519 ‘baz puana  kadar çıkmıştı. Seçim sonrasında düştü. Dün 39 baz puanda idi. Yine de normal ülkeler içinde Dünyanın en yüksek risk primidir.

Türkiye İMF ile stand -by düzenlemesi yapar ve kredi alırsa , dış borç riski azalır.  Spekülatif yabancı yatırım sermayesi İMF ‘yi çıpa olarak görür. Türkiye ‘nin dış borçlarda temerrüt riski yüksek olduğu için , temerrüde düşmek yerine İMF’ ye gitmesi daha iyidir.

Bu gün ayrıca depresyona yol açan ,siyasi  , hukuki ve ekonomik sorunlar da mevcuttur.

1.Başkanlık sistemi ve uygulaması, demokraside kan kaybı olarak algı yarattı .Türkiye de ve Dünyada tepkiye neden oldu. Son yıllarda bu algı nedeniyle yurt dışına sermaye çıkışı ve beyin göçü yaşanıyor.

Parantez içinde söylemek gerekir ki , başkanlık sitemlerinde Parlamento  halkla yönetim arasında köprüdür. ABD de başkanlık sis

temi var. Senatörler ve milletvekilleri halkın sorunlarını yönetime aktarabiliyor ve denetleyebiliyor. Türkiye de başkanlık sistemi parlamentoyu ayak bağı olarak gördü ve parlamenterleri  denetim sürecinden tamamıyla dışladı.

Yeni bir Anayasa ile başkanlık sistemi kaldırılmalı ve parlamenter sistemine  dönmeliyiz.

2.Uluslar arası kurumlar , Türkiye ‘nin hukukun üstülüğünde geri düştüğünü açıklıyor. Bu sorun  Piyasa tarafından ve sermaye için  güven kaybı yaratıyor.

Doğrudan yabancı yatırım sermayesi ve yerli sermayenin yatırım yapması için Hukuk reformu yapılmalı ve güven tazelenmelidir. 

3.Yapısal sorunların başında , devlet-piyasa optimal yapısının bozulması geliyor. Devlet tekellerinin özel sektöre geçmesi , üretimin dışa bağımlı yapı kazanması , piyasada oligopol yapı yarattı. Merkez Bankasının Bankaları koruması , bankalarda kartelleşme yarattı.

Bütçe de yatırımların yüzde 7’ dolayına gerilemesi , buna karşılık popülist cari harcamaların artması , Kamu -özel işbirliği projeleri ile bütçede oluşan uzun süreli borç yükü  kamu kaynak kullanımında  etkinliği düşürdü.

Kamu imkanlarının inşaat sektörüne tahsisi özel sektöre karşı haksız rekabet yarattı.

Bürokrasinin yavaş işlemesi , yatırım maliyetlerini artırdı ve yatırımları caydırdı.

Bütün yapısal sorunlar , faktör verimliliğini düşürdü . Üretim maliyetleri arttı. Ve enflasyona yansıdı.

Yapısal sorunların çözülmesi için uzun dönemli  bir planlama ve bir istikrar programı yapmak gerekir. Bu program olmadan İMF’ destek vermez. Bu programı İMF’ olmadan da yapabiliriz. Ne var ki bu programın aynı zamanda  popülizmi kaldırmak gibi bir siyasi maliyeti de vardır. İMF olursa Kredi dilimlerinin açılması  için programa uymak zorunda kalıyoruz.

 

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir