Hamasetle Yatırım Yapılmaz

YEP’ te , hedeflenen büyüme ve İstihdam arasındaki çelişki izaha muhtaçtır. 2020 ve sonrası için yüzde 5 büyüme öngörüldüğü halde , İşsizlikte  yüzde 9.3 ve yüzde 9 gibi yüksek seviyeler hedefleniyor.

Yüzde 9 işsizlik açıklanan ortalama işsizlik oranıdır. İş aramayan ve fakat çalışmaya hazır olan işsizleri de katarsak , bu durumda fiili işsizlik oranı yaklaşık  yüzde 15 oluyor…. Bu oran Dünya işsizlik ortalaması olan yüzde 5 ‘in çok üstündedir.

Üretimde ithal girdi payının yüksek olduğu durumda , büyüme işsizliğe kısmen yansır. Türkiye de GSYH küçülünce ithal girdi talebi azalıyor. Büyüme olunca artıyor. Beklenen iç talep artışı olsa bile , içerde üretim artmıyor ve bu günkü dış ticaret politikası çerçevesinde ithalat talebi artıyor. Bu nedenle ithalat yaptığımız ülkelerin üretimini ve istihdamını artırmış oluyoruz.  İktidar her ne halse , ithalatı düşürmeyi tamamıyla düşük TL’ ye bağlamış ; İçerde ara malını üretmek için bir hedef tespit etmiyor ve politika oluşturmuyor. 

Öte yandan , YEP’ te 2019 yılı için özel yatırımlarda  gerçekleşme tahmini yüzde 7 küçülme şeklindedir. Buna karşılık 2020 de yüzde 12.1 olması bekleniyor. Bu hedefin tutması imkansızdır. Nedenlerine gelince ;

1. 2020 de kamu yatırımlarının yüzde 14 oranında küçüleceği hedef alınmış. Özel sektör yatırımlarının artması için devletinde altyapı yatırımı yapması gerekir. Bir kamyonun Edirne’den  İzmire paralı yolu kullanarak 1000 liraya gitmesi kamu altyapı yatırımı değildir. Ayrıca devletin rekabet piyasasını geliştirmesi , çevre sorunlarını çözmek gibi tamamlayıcı yatırımlar yapması gerekir.

2. Sebebi ne olursa olsun , Türkiye’nin uluslar arası standartlara göre hukukun üstünlüğünde geri düşmesi , yerli ve yabancı yatırımlar için caydırıcı etki yaptı.  Mevcut yargı reform tasarısı Hukukun üstünlüğü ve yargı bağımsızlığını sağlayacak bir yol değil.

Bu yılın son iki yarısında piyasada kıpırdama var. Kredi desteği yalnızca esnaf ve bazı Kobi yatırımlarını teşvik edebilir. Ancak yerli ve yabancı büyük yatırımlar için hukuki güvence şarttır.

3. Son bir yılda , elektriğe yüzde 57 , doğal gaza yüzde 60 dolayında zam yapıldı. Elektrikte toplam tüketimin sanayi sektörü yüzde 42’sini ,ticaret sektörü ise yüzde 28’ini kullanıyor. Elektrik ve doğal gaz fiyat artışı, üretim ve hizmet maliyetlerini artırıyor. Yatırımları caydırıcı etki yapıyor.

4. İktidar işsizliği düşürmek için , istihdam politikası yerine , özel sektör işletmelerini personel çalıştırmaya zorluyor. Söz gelimi Bir ilçede petrol istasyonu için yatırım yapanlar , hükümetin yetki verdiği tek bir firmadan güvenlik danışmanı sağlamak zorundadır. Turizm işletmesinde , çevre müşaviri ,  elektrik müşaviri ,  avukat ‘la sözleşme yapmak zorundasınız.

5. Başkanlık sistemine geçtikten sonra , devlette kurumsal yapının intibak süreci tamamlanmadı. Bürokratik süreç uzun sürüyor.

6. Türkiye de uzun dönemli bir yatırım planlaması yapamazsınız. Çünkü Planlama kaldırıldı , yalnız kağıt üstünde var. Uzun dönemli perspektifin ne olduğunu hükümet te bilmiyor. Kararlar ve politikalar sık değişiyor. Krediler aylık faiz üstünden veriliyor. Bu yolla adeta belirsizlik tescil edilmiş oluyor. Bu şartlarda özel sektörün yatırım planlaması ve fizibilite yapma olanağı yok demektir.

Özetle gaza gelerek, hamasetle  kimse yatırım yapmaz.  Önce Hükümetin yatırım ortamı yaratması gerekir. Zira Uzun dönemli büyüme ve kalkınmanın , istihdam yaratmanın ilk şartı yatırımdır.

 

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir