FIRTINAYA BEŞ KALA …

İngiliz Economist dergisi Eylül başında, sermaye girişlerinin aniden durması durumunda yükselen piyasaların risk haritasını gösteren bir endeks yayınladı. Bu endekse göre 26 ülke arasında ‘’en kırılgan ülkenin Türkiye’’, en az kırılgan ülkelerin ise ise Rusya ve Çin olduğu belirtildi. Türkiye’nin en kırılgan ülke olmasının nedeni olarak ta ,büyük cari işlemler açığı, kısa vadeli dış borcu ve hızlı kredi büyümesi gibi faktörler gösterildi.

Fitch Ratings’in Kıdemli Direktörü Paul Rawkins Türkiye toplantısında (bütçe gibi ) mali dengelerin iyi durumda olduğunu belirtirken en büyük riskin ani sermaye çıkışı olduğunu söyledi.  Cari açığın yapısal bir sorun olması nedeniyle Türkiye, mükemmel fırtınaya yakalanmadı ama fırtınanın yakınındadır” uyarısını yaptı.

 

 

Cari açık , dış borç ve Türkiye’nin dış kredilerindeki artışın getirdiği sorunlar kısa dönemde halka yansımaz. Bu nedenle halk farkına varmaz. Yani görünmeyen bir risktir. Sıcak para geldiği sürece , dünyada para bolluğu olduğu sürece , Türkiye sıcak para ile , dış borçlanma yoluyla , altyapısını , bankalar ve karlı işletmelerini yabancıya satarak döviz elde eder ve ithalatını finanse ederek , cari açığını kapatır. Ancak deniz biterse , bu Afyon etkisi de biter.

Dünya düzeni  bu balonla sürdürülemez… Bunu  bizzat bu düzenin bekçisi olan  IMF ve diğer uluslar arası kuruluşlar da söylüyor. Dünya Ulusal politikaları olmayan , kendini para bolluğunun kaderin bırakmış ve  sıcak paranın afyon etkisi altındaki ekonomiler , elbette FED kararlarından ve sermaye hareketlerinden en fazla etkilenen ülkeler olacaktır.

Cari açık vermeyen Rusya ve Çin aynı zamanda ulusal politikaları olan , kendi ülke çıkarlarını koruyan ülkelerdir.  Bu ülkelerin milli parası da aşırı değerli değil. Söz gelimi , başta ABD ve Avrupa’nın baskılarına rağmen , Çin milli parası Yuan’ın değerini düşürmedi. Türkiye ‘de ise Merkez Bankası reel kur endeksi yayınlıyor. Bu endekse göre Dolar kurunun 2.20 olması gerekirken , MB hala sıcak para gelirse dolar 1.80’e iner diyor.

 

Yani Merkez Bankası  Başkanı’nın özürü kabahatinden büyük… Çünkü gerçekte sermaye girişini MB’nın kontrol etmesi gerekirken ,  Başkan Döviz kuru hareketlerini sıcak paranın kontrol ettiğini söylüyor.

Dalgalı kır sistemi uygulayan ülkeler , Milli Paraları aşırı değer kazandığında ,  cari açıktan  ve  iç üretimin ithal aramalı ve hammaddeye bağımlı olmasından  korktukları için , ABD dahil gerekli önlemleri alırlar. Türkiye de ise Ekonomi yönetimi  ve  sıcak para lobisi , TL ‘nin değerli olmasını isteyerek , cari açıkla mücadeleyi değil , sıcak paranın önünü açmaya yoğunlaşıyorlar. Uzaktan bakınca MB’ nı da aynı parelelde görmek insanı üzüyor.

En kötüsü de ekonomi yönetimi , içeride yapılan bu tür analizlere kızıyor ve  yabancıların uyarısını ise görmezlikten geliyor.

Korkunun ecele faydası yoktur… Ekonomi hızla fırtınaya gidiyor. Bu fırtınanın başlaması  yine cari açığa taviz vererek , Mart seçimlerine kadar gider. Ondan sonra siyaset dahil her şey ekonomiye bağlı olacaktır.

Ok yaydan çıktı. Bundan sonra herhangi bir önlem almak imkanı da yoktur. Çünkü 2001 ‘den beri üretim yapısı sıcak para ve ithalata bağımlı oldu. Şimdi kur yoluyla ithalatı pahalı yaparsak , üretim de  durma noktasına gelecektir. Diğer taraftan , sıcak parayı kontrol edersek  bu defa cari açığı finanse edemeyiz.

Eğer FED ve sıcak para kararlarından zaman kalırsa , Türkiyen’in düze çıkması için en az 2-3 yıllık bir sıkıntı dönemi yaşaması  kaçınılmaz gibi görünüyor. 

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir