Ekonomide İşimiz Zor

Ekonomideki daralma , ani bir çöküşle de gelebilir. Söz gelimi finans sektöründe , sermaye piyasasında , konut sektöründe balon olursa , kurlarda ani bir artış olursa , kısa sürede ekonomik kriz ortaya çıkabilir.  Genellikle uygulamada kriz sözü de  bu anlamda kullanılıyor.  Kriz varsa , kısa vadeli programlarla yeniden dengeler kurulabilir.  2001 krizinde böyle oldu. 2001 de ekonomi yüzde 5.7  oranında daraldı. Ertesi sene 2002 de yüzde 6.2  oranında büyüdü. 2000 yılında 9.7 milyar dolar olan  cari açık  2001 yılında 3.3  milyar dolar cari fazlaya dönüştü.

Bu gün yaşamakta olduğumuz  ekonomik daralma ise uzun dönemde kaynakların yanlış kullanılması , dış kaynağa dayanan büyüme , sektörel dengesizlik , piyasada oligopol yapılaşma  gibi sürdürülemez  politikalar sonucu ortaya çıktı.

TL ‘ de devalüasyon da dalgalı kur sistemi olduğu için , on yıllık bir süreçte ortaya çıktı. 2008 yılında TL kuru yüzde 26 daha değerli iken bu gün tersine yüzde 24.5 oranında daha düşük değerdedir.

Ekonomideki daralmayı , büyüme , işsizlik , yatırımlarda gerileme gibi makro göstergeler ile  reel sektörün zor durumda olması gösteriyor.

Ayrıca Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK ) , sektörel  güven endekslerini açıkladı. TÜİK’in düzenli yayınladığı , Tüketici Güven endeksi  ile  Sektörel Güven endeksleri  aynı zamanda , ekonomideki gidişatın  da bir barometresidir. Bu endekslerdeki hızlı güven kaybı da durgunluğun farklı bir göstergesidir.

Dahası güven meselesi ekonominin geleceğini de belirliyor.  Zira eğer kötümser beklentiler varsa , Üretici ve tüketici harcamalarını kısıyor. Tasarruf sahibi güven duymadığı için yatırım yapmıyor. Ekonomi daha çok daralıyor.

Aşağıdaki tabloda açıklanan güven endeksinde , değişme oranları yer alıyor.

  • Her üç sektörde de de güven endeksi, güven sınırının altına düştü ve  bir yıl öncesine göre geriledi. Güven kaybı en fazla yüzde 38.2  düşüşle İnşaat sektöründe meydana geldi.
  • Her üç sektör de  son üç ayda işlerinin bozulduğunu söylüyor. Anketlere verilen cevaplara göre bu sektörlerden Hizmet sektörü son üç ayda işlerinin yüzde 21 oranında , perakende ticaret sektörü yüzde 13.3  oranında ve inşat sektörü ise yüzde  37.4 oranında düştüğünü söylüyorlar.
  • Yine önümüzdeki üç ayda her üç sektör de daha az işçi çalıştıracağını söylüyor. Bu demektir ki önümüzdeki aylarda işsizlik artacaktır.
REEL SEKTÖR GÜVEN ENDEKSİ 2018/2019
ŞUBAT AYI YILLIK DEĞİŞME (YÜZDE)
ENDEKS DEĞİŞME
Hizmet -21,0
Perakende Ticaret -13,3
İnşaat -38,2
SON ÜÇ AYDA İŞ HACMİ
Hizmet -22,8
Perakende Ticaret -27,8
İnşaat -37,4
TOPLAM ÇALIŞAN SAYISI GELECEK 3 AY BEKLENTİSİ
Hizmet -13,2
Perakende Ticaret -15,5
İnşaat -36,2

Bu gün geldiğimiz noktada işimiz zordur. Ekonomide canlanma olması için  önce siyasi , hukuki ve demokratik kurumsal alt yapıların yeniden düzenlenmesi gerekir. Aksi halde sermaye ve yatırımlar için güven ortamı yaratamayız. 4 Milyon Suriyeli sorunu güvensizliğin daha önemli bir nedeni haline gelmiştir. Bu sorunu çözmeden adım atamayız.

Eğer bunları kıs sürede yapamazsak  o zaman  AB normlarına dönmekte bir seçenek olur. AB demokrasi ve hukuk normlarına döneceğimizi ilan edersek , bizim için bir çıpa olur.

İkincisi İktisat politikalarında değişikliğe gitmeliyiz. İki ayağı var.

Kısa sürede Finans sektörü ve dış borçların çevrilmesinde İMF bir çıpa olabilir.

Uzun dönemde devlet- piyasa optimal dengesinin kurulması , Üretimde kullanılan ithal girdi oranının azaltılması (bu sektörde ithal ikamesine dayanan politikalar uygulanması ) , popülist politikalardan vazgeçilmesi , kaynakların etkin kullanılması ve yatırımlara öncelik verilmesi gerekir.

Bütün bunlara rağmen üretici ve tüketici olarak moralimizi sağlam tutalım, ancak inşallah olmaz ama daha kötü günler için önlem de alalım.

 

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir