Dışa Bağımlı Ekonomi Dikiş Tutmaz

Ekonomide yaşanan istikrar sorunu , Merkez Bankası başkanın değişmesi ve Hazine ve Maliye Bakanının istifası ile ekonomi yönetimine de yansıdı. Ekonominin içinde bulunduğu yapısal ve kronik sorunlar karşısında hiçbir yönetim kısa dönemde işin içinden çıkamaz. Ekonomi yönetimleri  panik içine girerse   günü kurtarmakta zorlaşır.

Kısa vadede yapılacak tek yol , İMF ile anlaşarak taze döviz girişi sağlamaktır.  İMF’ ile anlaşmanın maliyetleri de var. 2001 krizinde bu maliyetleri yaşadık. Güçlü ekonomiye geçiş programı İşçi ve memura , çiftçiye kemer sıktırdı. Eğer bu günkü istikrar sorunu devam ederse , Ekonomi  İMF’ nin getireceği kısa dönemli maliyetlerden daha ağır sorunlara gebedir.

Neden bu duruma geldik ? Bunun cevabı siyasidir ve bu cevabı seçmen verecektir.

Ekonomiye gelince … Bu defa geçmiş krizler gibi bir yılda yeniden büyüme sürecine girmemiz mümkün değildir. Çünkü ekonomi adeta işgal altındadır.

Üretimin ithal girdiye bağımlı olması, Bankaların yüzde 40’ tan fazla yabancı sermayeye ait olması, Bütçenin artık yol ve köprü müteahhitlerine çalışması, bunlardan birkaçıdır.

Üretimin ithal girdiye bağımlı olması devam ederse, ekonomi dikiş tutmaz.

Üretimin ithal girdiye bağımlı olması , işsizliği artırdı. Kur artışı enflasyona birebir yansıyor. Bu bağımlılık cari açığa neden oldu. Bu sorunları , üretim dışa bağımlı iken çözme imkanımız yoktur.

Üretimin dışa bağımlı olmasında en büyük günah , ithal girdi payının yüzde 40- yüzde 50 olmasını şehir efsanesi olarak yorumlayan , büyüme varken cari açığın önemi yok diyen iktisatçılarındır. Gerçekte Merkez bankasının imalat sanayiinde yapmış olduğu anketler var. Bu anketlerden , Türkiye İmalat Sanayiin İthalat Yapısı Mart 2010’de imalat sanayii firmaları ile yaptığı anket  sonuçlarına göre , imalat snayiinde ‘’ ithal hammadde ve malzeme kullanımının toplam girdi içindeki payı yüzde 65,1’dir . Toplam üretim maliyeti içindeki payı ise yüzde 54,6’dir. ‘’

Yine Merkez Bankasının ‘’ The Evolution of Import Content of Production and Exports in Turkey: 2002-2017 ‘’ isimli  başka bir araştırmasında, 2012 verilerini baz alarak 2017 ithal girdi tahminleri var. Aşağıda grafikte sektörler itibariyle ithal girdi oranları yer alıyor. Bu grafik ,imalat sanayiinde  yüksek oranda ithal girdi kullanıldığını çok net olarak gösteriyor.

Bu yapı neden oluştu ? Merkez Bankası 2003 yılı ve TÜFE  bazlı reel kur endeksine göre , TL  kuru 2015 yılına kadar  aşırı  değerliydi . TL ‘nin dövize göre en yüksek değeri 2007 yılındaydı . 2007 yılında reel kur endeks değeri 128 oldu. TL   yüzde 28  oranında daha değerliydi. TL’nin değerli olmasının nedeni , cari açıktan daha  yüksek oranda yabancı sermaye girişi ve bu yolla döviz arzının artması idi. Toplam net yabancı sermaye girişinin yüksek olduğu dönemlerde , TL  de aşırı değer kazandı.

TL’nin aşırı değer kazanması nedeni ile , ithal tüketim malları ve üretimde kullanılan girdiler, yerli üretimden daha ucuza geldi. Bunun için  iplik üretim merkezleri olan Gaziantepteki , Denizlideki iplik fabrikaları kapatılarak , tekstil sektöründe  ithal iplik kullanılmaya başlandı.  Bunun gibi  üretimde ithal aramalı ve hammadde oranı arttı.

Şimdi tersi oldu…  Kur şokları yaşıyoruz. TL aşırı değer kaybetti. Ancak ithalata bağımlı yapı değişmedi.  Çünkü  Ekonomi yönetiminin ithal girdileri içerde üretmek gibi bir dertleri yoktur. Güven sorunu da ortaya çıkınca , ithal girdileri kimse içerde üretmeyi göze alamıyor.

Çözümü çok açıktır … Hukuki , demokratik ve siyasi güven ortamı yaratarak , yatırımların yolunu açmak gerekir.

 

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir