Büyüme ve Cari Açık Çıkmazı

2021 yılı birinci çeyrek ( Ocak-Şubat- Mart ) Gayri Safi Yurt İçi Hasıla( GSYH ) da büyüme oranı yüzde 7.0 oldu. Ortalama nüfus artış hızı binde 5,5 olduğuna göre ; Fert Başına  GSYH da büyüme yüzde 6,4 oldu. Dolar olarak ilk çeyrek global GSYH 188,65 Dolar ve Yıllık GYSH 728,5 dolar oldu.

Genel trent  Dünyada 2020 daralmanın arkasından 2021 de büyümenin devam edeceği yönündedir. Mamafih 2021 ilk çeyrek Çin yüzde 18,3 ve ABD ise yüzde 6,4 oranında büyümüştür.

1 . İlk Çeyrek büyümeyi , tüketim harcamaları , yatırım harcamaları ve ihracat pozitif etkilemiştir. Hane halkı tüketim harcamalarında artış yüzde 7,4 , yatırımlarda artış 11,4 ve ihracatta artış yüzde 3,3 olmuştur. (Aşağıdaki tablo)

2. Birinci çeyrek sanayi sektöründe büyüme 11,7 oldu. Sanayi sektöründe büyüme ile birlikte istihdamın artması gerekiyordu. Ama aynı çeyrekte istihdamda bir artış olmadı. Bunun nedeni , üretimde ithal girdi payının yüksek olmasıdır. İthal girdi payı yüksek olduğu için , üretim artışı daha düşük istihdam artışı yaratıyor. Türkiye şartlarında üretim artışı kapasite kullanım oranında artış veya ek çalışma saatleri ile gerçekleşiyor. Bu durumda büyüme istihdam yaratamıyor.

3. İnşaat sektöründe büyüme daha düşük kaldı ve yüzde 2,8 oldu. Nedeni siyasi iktidar inşaat sektörünü rant alanı olarak kullanmasıdır. Sektörün piyasa ile ilgisi kesildi. Sektörde büyüme trendi piyasa arz ve talebine  göre değil, siyasi iktidarın popülizm politikalarına ve günlük kararlarına göre değişiyor. Söz gelimi iktidar TOKİ’nin konut stoklarını eritmek için veya seçim arifesinde , kamu bankaların enflasyonun altında konut kredisi  vermeye zorluyor. Bu nedenle İnşaat sektöründe büyüme aşırı zig-zaglı bir trendde oluyor.

4. Türkiye de büyüme sürdürülemez … Zira cari açıkla büyüyoruz.

2021 ilk çeyrek cari açık 7,769 milyar dolar oldu. Böyle giderse 2021 yıllık  cari açık 31 milyar dolar olur.  Cari açığın nedeni ,yukarıda söylediğim gibi , üretimde ithal girdi payının yüksek olmasıdır. Büyüme ithalatı da artırıyor. İthal edemezsek  üretim yapamayız ve büyüme olmaz. Doğrudan yabancı yatırım sermayesi girişi de  olmadığından İthalatın finansmanı dış borçlanmayla gerçekleşiyor.

Ayrıca iç talep artışı da , yerli ve yabancı yatırım hacminin düşmesi nedeni ile içerden karşılanamıyor ve  tüketim mallarının  da ithalatı artıyor. Hükümet tüketim malı ithalat artışına seyirci kalıyor. Zira  bu uygulama Osmanlı İmparatorluğunun her ne olursa olsun kıtlığı önlemek için uyguladığı   İAŞE (provizyonizm) ilkesine benziyor.(Bakınız ; Mehmet Genç _ Osmanlı İmparatorluğunda Devlet ve Ekonomi )

Cari açıkla büyümenin iki negatif  etkisi var ;

Birisi dış borçların artmasıdır…

Bu durum Türkiye’nin dış borç riskini artırıyor. Çünkü  cari açıktan dolayı ödeme kapasitemiz düşüktür. Sonuçta Türkiye’nin dış borçlarının iflas risk primi artıyor ve daha pahalı borçlanmak zorunda kalıyoruz.

İkincisi , Bu günkü büyümemin  potansiyel büyümeyi düşürmesidir.

Başka bir ifade ile cari açıkla büyüme sürdürülebilir bir büyüme olamaz. Zira cari açığın devamlı dış borçla kapatılması  da sürdürülemez. Türkiye net dış borç ödeyen ülke konumuna gelince kaynak çıkışı olacak ve büyüme olumsuz etkilenecektir.

5. Büyümenin ,istikrarsız , zig-zaglı ve sürdürülemez olmasının bir nedeni de , Plansız programsız , günübirlik ve popülist uygulamalardır. Günübirlik ve popülist uygulamalar , kaynak kullanımında etkinliği önler. Oysaki sürdürülebilir büyümenin ilk şartı , ekonomide kaynakları etkin kullanmaktır. Bunun içindir ki Türkiye istikrarsız , zig-zag’lı büyüyor. (Aşağıdaki Grafik)

6. Nihayet , döviz sorunu yaşarsak ithalat girdiye bağımlı bir büyüme de sürdürülemez. Çünkü ithalat için dövize ihtiyaç var. Merkez Bankası rezervleri eksi 40 milyar dolardadır. TL güven kaybı ve Döviz şokları, döviz talebini artırıyor. Yeni şoklar hem reel kurları artıracak  ve ithalat finansmanını zora sokacak, hem de döviz kıtlığı yaratabilecektir. Bu durumda ithalat için döviz bulamayan üretici , üretim yapamayacak ve büyüme oranı düşecektir.

 

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir