BORÇ YİĞİDİN KELEPÇESİDİR

Ekonomide riskler ve kırılganlık, kendi kendini besleyen bir kriz süreci oluşturur.  Sıcak para ve karlı yatırımları satın alan sermaye gelir. Sıcak para kırılganlığı daha çok artırır. Ayrıca sıcak para kur baskısı yaratır. Cari açık artar. Cari açığı finanse etmek için sıcak paraya ihtiyaç artar. Ayrıca cari açığın finansmanı için dış borç ve varlık satışları artar. 

 

 

 Raiting şirketleri de boş durmaz ülke notunu düşürür.  Dış borç olarak alacaklı olanlar telaşlanır. Yüksek sesle çözüm tartışmaya başlarlar. Krizden başka yol kalmaz.

 

AB borç krizi de aynı şekilde oldu. Yunanistan işi tetikledi… Arkası çorap söküğü gibi geldi. Fransa bankalarının alacağı daha yüksek olduğu için Fransa konuşulmaya başlandı. Ocak ayında Standart  and  Poor’s  Fransa’nın  AAA olan notunu AA- seviyesine düşürdü . Şimdi de Moody’s Fransa’nın mali görünümü bozuk diye Aaa olan notunu  Aa 1 negatif seviyesine düşürdü.

 

1980’li yıllarda Dünyada bir borç krizi yaşanmıştı. O zaman 17 gelişmekte olan ülkenin dış borçları ödeme sorunu vardı. Bu ülkelerin çoğu Latin Amerika ülkeleriydi ve Türkiye bu 17 ülke içinde yoktu. Bu nedenle alacaklı olanlar  Paris Kulübü kurdular.

 

Bu gün Avrupa’daki borç krizinin farklı yanı , borçlu ve alacaklı olanların bu borç ve alacakların çoğunlukla aynı para, Euro  cinsinden olmasıdır. Ayrıca  ikisi de Euro cinsinden olduğu için , İç borçla dış borç arasında da  fark olmuyor.

 

Borçlar Euro cinsinden olduğu için dış borçlarda devalüasyon yoluyla , iç borçlarda ise enflasyon yoluyla borç yükünün düşürülmesi olanağı da kalmıyor.

 

Avrupa’nın tüm ekonomik sorunları bizi ve dünyayı ilgilendirir… Bizi dış ticaret ve dış borçlarımız açısından daha çok ilgilendirir.

 

Bizim toplam 235 milyar dolar olan dış borçlarımızın 213 milyar doları özel sektöre , 102 milyar doları da kamuya aittir. Bu  borçları ve özellikle  sendikasyon kredilerini veren finansal kurumlar çok ulusludur. Ancak dış borçlarımızın çoğu Avrupa’yadır.

 

Türkiye’nin dış borçlarının Gayri safi Milli Hasılaya oranı , birçok Avrupa ülkesinden düşüktür. Ancak dış borç ödeme kapasitesi de düşüktür.

 

Uluslar arası karşılaştırmalarda ,  bir ülkenin dış borç yükü  Dış borç stoğunun Gayri Safi Yurt içi hasılaya oranı olarak  hesaplanmaktadır. Bu oran  Borç yükü hakkında , borç ödeme kapasitesi  için bir gösterge olmaktadır ve fakat tam anlamıyla gerçek dış borç yükünü göstermekte yetersiz kalmaktadır.    

  

Dünyada Toplam dış borcun GSYH’ye oranına bakıldığında  en kötü durumdaki ülke İrlanda’dır. İrlanda’nın dış borç stoğunun milli gelirine oranı yüzde 1.102 dir. Başka bir ifade ile dış borçları milli gelirinin 11 katıdır.

Toplam dış borcun GSYH’ye oranına  göre  en iyi durumdaki ülke  yüzde 14,4 ile Brezilyadır. Brezilya’yı yüzde 18,2 ile Hindistan, yüzde 20,4 ile Meksika izliyor. Oysaki Meksika  1984 borç krizinde en çok zorda olan  ülke idi.

 

Aslında Borç ödeme kapasitesinin en iyi göstergesi , fert başına gelirde büyümedir.  Avrupa ülkelerinde düşük büyüme veya eksi büyüme , borçlu ülkelerin ödeme kapasitesini düşürmüştür.  Türkiye’nin 2012 yılı global büyüme oranı yüzde 3 ve fert başına gelirde büyüme oranı ise , yüzde 1.7 olacaktır.  Bu düşük büyüme Türkiye’nin de dış borç ödeme kapasitesini düşürmüştür.

 

Türkiye’nin borç ödeme kapasitesini olumsuz etkileyen bir diğer  faktör  de dış borç faizlerinin göreceli olarak daha yüksek olmasıdır. Bir diğer ve temel olan  olumsuz faktör ise cari açığın yüksek olmasıdır.   

 

Son olarak , Türkiye dış  krediyi , özellikle özel sektör  aramalı , hammadde ve tüketim malı ithalatı yapmak için alıyor. Eğer fiziki yatırım yapmak için almış olsaydı , dış borç ödeme kapasitesi artardı.

 

En iyisi cari açık vermeden , dış borç almadan içerde tasarruf yaratarak kalkınmaktır. İktisat politikalarını bu yönde planlamaktır.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.