Bir Doğa Harikası: Çıldır

Bu gün değerli okurlarımın izniyle , doğup büyüdüğüm kasaba olan Çıldır’dan bahsetmek istiyorum. Nedeni bu ilçenin Unesco -Dünya Çevre Kültür Mirasına girmesi gereken bir doğa mucizesi olmasıdır.

2009 yılında Çıldır gölünün düzenlenmesi için , Kano federasyonu işbirliği yaparak , Avrupa Birliğinden 2 milyon Euro destek sağlamıştım. Ne var ki bakan değişti ve öğrendiğime göre o zamanki vali de bu kaynağı Ardahan’da kayak tesislerine yönlendirdi.

Aslında UNESCO gibi uluslar arası kuruluşlar daha çok sivil toplum örgütleri ile çalışıyor. Bu gün yapılacak her girişimi sivil toplum örgütleri üstlenmelidir.

Çıldır da tüm doğa eşsiz güzelliktedir.  Hiçbir yerde olmayan kendine özgü , endemik  bitkiler mevcuttur. Çevre kirliliği  yoktur. Organik tarım yapılmaktadır. Dünyanın en güzel çiçek balı yapılmaktadır.

Çıldır’ı doğa harikası yapan  özelliklerin başında Çıldır gölü geliyor. Bu gölü kışın yapılan  Kış festivallerinden , buzu kırıp balık avlayanların görüntülerinden herkes tanıyor. Bu festivalleri  her sene 100 den fazla  yabancı gazeteci takip ediyor. Aynı zamanda göl ,  kışın buz rallisi yapmaya  ve buz otelleri kurmaya uygundur. Dahası Uluslar arası kano yarışları için Dünyada mevcut dört gölden birisidir.

Gölde birçok ada var… İkisi önemlidir.

En büyük ada , Akçakale köyünde bulunan Alpaslan adasıdır. 2003 yılından başlayarak , üç yıl süre bu adada,  finansmanını ben sağlayarak , Erzurum Üniversitesinden Prof.Dr. Alpaslan Ceylan başkanlığında bir heyete ve Kars Müzesi denetiminde kazı yaptırmıştım. Bu kazılarda   neolitik çağa ait  yerleşim alanları bulundu. Bu evler taş ve sal taşlarından yapılmış ve içeriye  damlarından giriliyor. Odalar arasında da sal taşından kapılar var. Odanın ortasında su kuyusu  var.

Prof.Dr. Alpaslan Ceylan bu araştırmaları ve yöre ile yaptığı diğer araştırma ve kazıları Nezahat Ceylanla Birlikte  ‘’ Doğunun Sönmeyen Yıldızı – Akçakale ve Çıldır Araştırmaları ‘’ adıyla kitap haline getirmiştir. Bu kitap Atatürk Üniversitesi tarafından Ocak 2019 ‘da yayınlanmıştır.

Diğer ada çok sayıda kuşun yaşadığı ve yuva yaptığı Kuş  adasıdır.

Çıldır Gölü’nde Ot Sazanı (Sarı Balık) denilen ve başka sularda bulunamayan lezzette  bir balık yaşıyor. Gölün suyu içilecek temizliktedir.

Çıldır’da bir diğer göl , Aktaş  (Hozapin ) gölüdür. Yarısı Türkiye ‘de yarısı Gürcistan’da olan bu gölde  bir kuş cennetidir.

İki önemli kale var … Tarihi Şeytan Kalesi ve Kurtkale .

Şeytan kalesinin yer aldığı kanyon bitki örtüsü ile kaplı , çok derin ve eşsiz güzelliktedir. Kurt kalesi  de Gürcistan sınırındadır.

7 katlı mağaralar da ilgi çeken bir özelliktedir.

Çıldır da aşıklar kültürü gelişmiştir. Korunması gereken  söz kültürüne sahiptir.

”Çıldır” adı dikkat çekmekte ve ne anlama geldiği merak edilmektedir. Bu alanda en iyi kaynak İndex-Anatolicus’tur. Bu kaynağa göre Gürcüce ”Çrdillo” kuzey demektir.

Çıldır esasında gölün adıdır. Bölgeye de Çıldır denilmektedir. Çıldır Eyaleti veya Çıldır Beylerbeyliği, 16. yüzyılda Çıldır, Ardanuç, Şavşat, Oltu yöresiyle Gürcistan’ın Ahıska ve civarını içine alan Osmanlı Devleti eyaletidir. Merkezi Ahıska’ydı.

Çıldır’da halkın demografik yapısı; Terekeme ve Ahıska Türklerinden oluşur. Halkın geçim kaynağı hayvancılık ve tarımdır. Bu ilçede yaşayan nüfusun takriben dört veya beş katı dışarda yaşıyor. Batıya göç, Doğunun önlenemeyen kaderi oldu. 1886 yılında Çıldır’ın nüfusu 8.909 iken bugün 9.539 ‘dur.

Çıldır halkı medeni ve uyumludur. Ceza evi hep boş kaldığı için yaklaşık on sene önce kaldırıldı. Hâkimler de boş oturuyor diye mahkemeler  kapatıldı.

Baştan dediğim gibi bu ilçe Unesco -Dünya Çevre Kültür Mirasına girmeyi en fazla hak eden bir yöredir.

 

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir