BANKALARA GİZLİ VERGİ ÖDÜYORUZ

Türkiye İstatistik Enstitüsü (TÜİK) , her ay finansal yatırım araçlarının nominal ve reel getirisini yayınlıyor. Nominal getiri, enflasyonu da barındırdığı için, bir gelirin gerçek satın alma gücünü göstermiyor. Gerçek satın alma gücüne ulaşmak için, nominal getiri oranını enflasyondan arındırmak gerekir.

 TÜİK’in mevduat faizi için açıkladığı, Nisandan Nisana TÜFE’ye göre ortalama yıllık brüt reel getiri oranı 2012 yılı için yüzde -1.43 ve 2013 yılı için ise yüzde  -1.40’tır.

TÜFE’ perakende fiyatları gösterir. Vatandaşın cebini etkiler. Bu nedenle TÜFE’ ye göre reel faizleri hesaplamak satın alma gücünü daha iyi göstermektedir. Ayrıca  ortalama yıllık reel getiriyi gösterge olarak almak gerekir.  Çünkü ortalama hesaplar , yıllık olarak ortaya çıkan geçici  etkileri  önlemektir. Bu şartlarda :

 

 

1)    Bankalara 2012 nisan ayında 100 lira yatıran bir tasarruf sahibinin 2013 Nisanında ortalama yüzde 6.5 nominal faiz getirisi olmuştur. Banka da hesapta görünen , vergi kesilmemiş parası 106.5 liradır. Ancak aynı Nisan ayında  TÜFE olarak ortalama yıllık enflasyon  oranı yüzde 7.66 olmuştur. Nominal faiz , ortalama enflasyonun altında olduğu için tasarruf sahibi reel olarak eksi faiz almıştır. 100 liralık mevduatı  bir yıl sonra reel olarak  98.6 liraya inmiştir. Söz gelimi 2012 yılı nisan ayında mevduata yatırdığı parasıyla 100 yumurta alan, bir mevduat sahibi , 2013 nisan’ında anapara ve faizi ile birlikte 98.6 yumurta alabilmiştir.   Mevduat sahibinin bu satın alma gücü , mevduata  enflasyonun  altında faiz veren , Bankalara aktarılmıştır.  Bu şartlarda son iki yıldır  tasarruf sahibinden bankalara  mevduat üzerinden yüzde 1.4 oranında gelir transferi yapılmış demektir. Rutin olarak mevduat faizi enflasyonun altında tutulduğu için, tasarruf sahipleri bankalara reel anlamda son iki  yıldır yüzde 1.4 oranında gizli vergi ödemiştir.

 

2)    TÜİK Mevduatın reel faizini Brüt olarak hesap ediyor. Aslında mevduat sahibi ayrıca elde ettiği nominal faizden yüzde 15 oranında stopaj yoluyla vergi ödüyor. Bu durumda 2012 Nisan ayında tahakkuk eden yüzde 6.5 oranındaki nominal faizden yüzde 15 oranındaki vergi stopajını da düşmek gerekir. Bu durumda vergiden sonra ele geçen  nominal faiz yüzde 5.525 olmaktadır. Enflasyondan sonra  reel faiz oranı ise yüzde  – 1.58’ e çıkmaktadır.

 

3)    Gelir vergisi , kazançlardan alınan bir vergidir. Eğer ortada kazanç yoksa o zaman alınan vergi , serveti azaltıyor ve bu şekliyle bir nevi servet  vergisi oluyor.  Tasarruf sahibi hem bankalara gizli vergi ödüyor, hem de kazanmadığı halde gelir vergisi ödüyor. Vergi adaletini konuşmuyorum. Çünkü vergilemede baştan beri adaleti gözeten bir siyasi iktidar  olmadı. Ancak kazanmadığınız paradan vergi alınması , bu yolla  devlete haksız yoldan servet  aktarılması , hukuk devleti ilkesine  aykırıdır.

 

4)    Öte yandan kazanılmayan gelirlerden haksız yere vergi almak , hem anayasaya , hem de yasalara aykırıdır. Bu durumu muhalefet partileri Anayasa mahkemesine taşıyabilir. Ancak önce muhalefet partilerinin reel faiz hesabı yapmaya akıllarının ve kavgadan arta kalan zamanlarının  yetmesi gerekir. Bu güne kadar akıllarına gelmediğine göre , bundan sonrada umut yoktur.

Eksi faiz, tasarrufların gerilemesine neden olur. Tasarruf olmayınca yatırım da olmaz. Yine eksi faiz tüketimin ve talebin artmasına ve enflasyona neden olur. Düşük büyümeye ve durgunluğa rağmen TÜFE’ nin tamamıyla düşmüyor olması bu nedenledir. Talep artışı büyümeyi körükler. Ancak Türkiye de büyümenin en önemli belirleyicisi olan toplam üretkenlikte artış olmuyor. Zira şimdi düşük kur nedeniyle ithalata bağlı büyüme yaşıyoruz. Bunun için ekonomi büyümede de tıkandı.

Sonuç , Başbakan hala daha düşük faiz derken elbetteki bu sorunların da farkındadır. Yada farkında olmalıdır.  Ama neden böyle söylediğini anlamak kolay değildir .

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir