Akıntıya Kürek Çektik

2011 yılında Türkiye yüzde 8.5 oranında büyümüştü. Aynı yıl cari açık 77.2 milyar dolar olmuştu. Ancak bu açık  yabancı sermaye girişi ile kapatılmıştı. Çünkü toplam yabancı sermaye girişi 75.4 olmuştu.  Yabancı sermaye girişinin yalnızca 13.4 milyar doları doğrudan yabancı yatırım sermayesi , kalan kısmı  Portföy yatırımları , yabancıya tahvil satışı ve net hata ve noksan kaleminden girmişti.

24.Ekim.2012  tarihinde  bu köşede yazdığım yazının bir paragrafı aynen şöyle idi ;  ‘’Dış kaynağa dayalı bir büyüme sürecinin devam etmesi imkansızdır. Zira cari açık arttıkça, dış borç arttıkça, varlıklar azaldıkça, ülke riski artıyor. Ülke riski arttıkça da ciddi yatırım sermayesi gelmiyor. Yerine kısa vadeli sermaye (sıcak para ) ve spekülatif sermaye geliyor. Zira bu tür sermaye bir yatırıma bağlı olmadığı için gerektiğinde kısa sürede çıkacaktır. Bu anlamda sıcak para girişi de kısa vadeli dış borç gibidir. Sıcak para, riski daha da artırıyor. Bu defa yerli sermaye de yatırım yapmıyor.  ‘’

Bu gün ekonomik konjonktürü , Yatırımlarda düşmeyi , GSYH’da küçülmeyi bu söylediklerim doğrultusunda yaşıyoruz.

Merkez Bankasının yayınladığı Ocak-Mart ödemeler dengesinde , Doğrudan yatırımların bir kısmı Türkiye ‘de mevcut yabancı sermaye yatırımları ihtiyacı için geldi ,  bir kısmı ise  yabancı vatandaşlara  gayrimenkul satışları nedeniyle geldi.

OCAK-MART  4 AYLIK ÖDEMELER DENGESİ (MİLYAR DOLAR)
2018 2019
1) CARİ İŞLEMLER AÇIĞI -16,2 -1,9
2) DIŞ TİCARET AÇIĞI -17,2 -3,7
     İthalat 42,8 44,8
     İhracat 60,0 47,9
3) DOĞRUDAN YATIRIMLAR NET GİRİŞ 1,2 2,3
4) PORTFÖY YATIRIMLARI NET GİRİŞ 2,5 9,3
    Yurtdışı Tahvil İhracı 1,5 2,9
    Yabancılar Hisse Senedi Net Alış 0,9
    Yabancılar Hisse Senedi Net Satış 0,4
5) DİĞER YATIRIMLAR
     Net Çıkış 3,1
     Net Giriş 7,9
6) RESMİ REZERVLER
    Artış 0,6
    Azalış 0,7
7) NET HATA VE NOKSAN 3,8 -5,0
8) TL/DOLAR ORT. DEĞERİ (TÜFE BAZLI) -25,0 -14,5

Not: Diğer yatırımlar , yurt dışı bankaların yurt içindeki mevduatları , yurt içi bankaların da yurt dışındaki mevduatları ile sağlanan dış kredilerdir.

2018 yılı ilk dört ayında , TÜFE bazlı reel kur endeksine göre  TL dolar karşısında ortalama olarak yüzde 15.5 oranında daha düşük değerde iken bu sene aynı dönemde yüzde 25’e geriledi.

Kur artışı , ithalatın finansmanını zorlaştırdı , ithal malların fiyatını artırdı. Bu nedenle ithalat daraldı.  Sonuçta geçen sene 4 ayda 60 milyar dolar olan ithalat bu sene 47.9 milyar dolara geriledi. Dış ticaret ve cari  açık azaldı. Ne var ki bu defa da GSYH’ küçülüyor.

Toplam talepte gerileme yanında , ithalatın daralması da üretimde gerilemeye neden oldu. Ancak ithalatın içinde üretimde kullanılan aramalı ve hammadde daha az daraldı. Aksi halde üretimde daha büyük düşme yaşanırdı. Çünkü birçok sektörde ithal girdi bağımlılığı yüksektir. (Aşağıdaki tablo)

OCAK-MART SEKTÖRLERE GÖRE İTHALATIN YÜZDE YAPISI
2018 2019
TOPLAM 100,0 100,0
YATIRIM MALI 12,9 12,3
ARAMALI 76,1 78,6
TÜKETİM MALI 10,8 8,8
DİĞER 0,3 0,3

Aslında , Türkiye ye , fiziki yatırım yapan , üretim ve istihdam yaratan , doğrudan yabancı  yatırım sermayesi girseydi , bu sermaye istikrarlı büyümeye de destek olurdu. Bunu herkes söyler ve fakat uygulama için hukuki altyapı ve ekonomik planlama gerekir.

 

One thought on “Akıntıya Kürek Çektik

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir