2018 De Piyasa Dengeleri Bozuldu ?

Finansal yatırım Araçlarının , 2018 yılında TÜFE’ ye göre düzeltilmiş reel getiri ve kayıp oranları Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK ) tarafından açıklandı.

  • 2018 de En yüksek reel getiriyi yüzde 15 oranıyla Dolar sağladı.
  • 2018 de en yüksek reel kaybı , yüzde eksi 30.27 oranı ile Borsa getirdi. Borsaya bir yıl önce para yatıranlar satın alma gücü olarak nerdeyse paralarının üçte birini kaybettiler.

En yüksek reel  getiri oranı ile en fazla reel kayıp arasında 45.27 puan fark var. Bu fark  aynı zamanda 2018 yılında piyasanın spekülatif bir yapıda olduğunu ve ekonomik istikrarın  aşırı bozuk olduğunu  gösteriyor.

Mevduat sürekli eksi reel faiz veriyordu. 2016 da yüzde eksi 0.90 ve  2017 yılında yüzde eksi 0.04 olan mevduat brüt faiz reel kayıp oranı 2018 de tırmandı ve  yüzde eksi 7.13 oldu.

Türkiye’de tasarruf sahibinin mevduattan doğan reel kayıpları sık rastlanan bir durumdur.

Söz gelimi , 1980 öncesi enflasyonun hızlı artması, buna karşılık mevduat faizinin sabit kalması veya daha düşük oranda artması bir   faiz serabı yaratmıştı.

1970 yılında  mevduat faizi yüzde 9 idi . Enflasyon oranı yüzde 8.1 idi. Mevduatta az da olsa reel faiz vardı. Beş yıl sonra enflasyon yüzde 19.8 ‘e yükseldi. Ancak mevduat faizi yüzde 9’da kaldı …Değişmedi. 1978 ‘e gelindiğinde enflasyon yüzde 47.2 ’ye yükseldi.  Mevduat faizi ise yalnızca üç puan artarak yüzde 12 oldu.

Reel faiz hesabı yapamayanlar , yalnızca faizlerdeki nominal faize bakıyordu. O yıllarda eksi reel faizden dolayı , banka kredileri de ucuzdu ve imalat sanayi bu kredilerle yatırım yaparak büyüdü.

Bu gün hem banka kredileri yüksek , çünkü kar marjları yüksek… Hem de istese de kimse yatırım yapamaz. Çünkü yatırım ortamı , yatırımın hukuki altyapısı yoktur.

Mevduat sahibi 2018 de satın alma gücü olarak ne kadar kaybetti ?

Parasını mevduata yatıranlar , 2018 başında 100 lira ile 100 yumurta alıyordu. 2018 sonunda bu 100 lirası  faizle birlikte 111.72 lira oldu. Ne var ki yumurta fiyatı da bu bir yıl içinde  120.3 liraya çıktı. Şimdi tasarrufunu mevduatta tutan , anaparası ve faizi ile ancak 93 yumurta alabiliyor. Yani mevduata para yatıranların parasını enflasyon eritti , bunların satın alma gücü düştü. Bu satın alma gücü eksi reel faiz veren bankalara gitti.

2018 YILINDA FİNANSAL YATIRIM ARAÇLARININ NOMİAL VE REEL GETİRİ ORANLARI

YATIRIM ARAÇLARI NOMİNAL

GETİRİ

TÜFE’YE GÖRE

REEL GETİRİ

MEVDUAT FAİZİ (BRÜT) 11,72 -7,13
BİST 100  ENDEKSİ -16,11 -30,27
AMERİKAN DOLARI 38,34 15,00
EURO 33,04 10,59
KÜLÇE ALTIN 36,72 13,65
DEVLET İÇ BORÇLANMA SENETLERİ 1,44 -15,68
TÜFE 20,30

Borsa 2017 yılında yüzde 15.48 oranında reel getiri sağlamıştı, 2018 yılında yüzde eksi 30.27 reel kayıp getirdi.

Borsadaki şirketlerin 2017 ilk dokuz ayındaki karı 57.3 milyar liraydı. Bu kar  2018 aynı döneminde nominal olarak 65.2 milyar liraya çıktı.  Ne var ki 2017 fiyatlarına indirgersek , bu kar 52.3 milyar liraya düşüyor. Yani 2018 karı reel olarak 2017 yılı karının altında kalıyor.

2018 yılında Dünya borsalarında da düşme oldu.

MB gösterge niteliğinde döviz kurlarına göre 2 Ocak 2018 de bir dolar 3.7625 TL iken , 28 Aralık 2018 ‘de 5.2783 TL ye yükseldi. Merkez Bankası  TÜFE bazlı reel kur endeksine göre , 2018 sonunda TL dolar karşısında yüzde 25 oranında daha düşük değerde, tersi Dolar daha değerli idi.

Doların yüzde 25 oranında aşırı değerli olması , TL’ nin değer kazanması yönünde baskı oluşturmaktadır. Buna karşılık , Siyasi kavgalar, Suriye sorunu , Hukuk sorunu , Dış borç riskinin artması ise doların daha fazla değer kazanması yönünde baskı oluşturmaktadır. Topyekun istikrara  ihtiyacımız var.

 

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir